Ticari nitelikteki para alacaklarında ve birçok uyuşmazlıkta arabuluculuk, dava açmadan önce tamamlanması gereken bir aşamadır. Bu adım usulen geçilecek bir formalite gibi görüldüğünde, hem uzlaşma imkânı kaçırılır hem de sonraki yargılamanın zemini zayıflar. TBK'nın borca aykırılık hükümleri, HMK'nın ispat kuralları ve tüketici işlemi söz konusuysa TKHK, sürecin çerçevesini birlikte belirler.
Görüşme Masasına Hazırlıksız Oturmamak
Arabuluculuk toplantısı, tarafın alacağını ilk kez rakamla ortaya koyduğu yerdir. Ana para, temerrüt faizi, varsa cezai şart ve masraf kalemleri ayrı ayrı hesaplanmadan yapılan görüşme, karşı tarafa pazarlık üstünlüğü verir. Hesap tablosunun sözleşme maddeleriyle eşleştirilmesi ve her kalemin dayanağının gösterilmesi, hem anlaşma ihtimalini hem de anlaşmama halinde açılacak davanın hazırlığını güçlendirir.
İhlali Belgeleyen Zincir
- Sözleşmenin imzalı son hali ve varsa ek protokoller
- Teslim, kabul ve ayıp bildirimlerine ilişkin yazışmalar
- Temerrüde düşürme amacıyla gönderilen ihtar ve tebliğ kaydı
- Fatura, irsaliye ve ödeme kayıtlarının karşılaştırmalı dökümü
- Karşı tarafın ifayı reddettiğini gösteren beyanlar
Süreç Nasıl Kurgulanır?
- Sözleşmenin hangi hükmünün ihlal edildiği maddeye bağlanarak belirlenir.
- Alacak kalemleri ve faiz başlangıç tarihleri hesaplanır.
- Arabuluculuk başvurusu, talep konusu net yazılarak yapılır.
- Toplantıya karar verme yetkisi olan kişi veya vekille katılım sağlanır.
- Anlaşma sağlanamazsa son tutanak ile dava dosyası hazırlanır.
Son Tutanağın Değeri
Anlaşmama halinde düzenlenen son tutanak, dava şartının yerine getirildiğini gösteren belgedir; bu belge olmadan açılan dava usulden reddedilebilir. Tutanakta tarafın katılıp katılmadığı da yer alır ve katılmama, yargılama giderleri bakımından sonuç doğurabilir. Anlaşma sağlanırsa düzenlenen belgenin icra edilebilirliği ayrıca gözetilmeli, ödeme takvimi ve temerrüt sonuçları metne yazılmalıdır.
Delil Eksikliği Anlaşmayı da Zayıflatır
Uygulamada en çok görülen hata, ihlalin sözlü mutabakatlara dayandırılmasıdır. Telefonla verilen talimatlar, mesajla yapılan değişiklikler veya şantiyede alınan kararlar yazıya dökülmediğinde, karşı taraf sözleşmenin ilk halini savunmakta serbest kalır. Ek iş, süre uzatımı ve fiyat farkı gibi başlıklar mutlaka yazılı teyide bağlanmalıdır. Aksi halde arabuluculukta da mahkemede de iddia, karşılığı olmayan bir talep olarak kalır.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir; sözleşmenin türü ve tarafların sıfatı zorunlu arabuluculuk kapsamını değiştirebilir. Başvuru öncesinde dosyanızı bir hukukçuya inceletmeniz, hak kaybı riskini azaltacaktır.