Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde iki ayrı saat aynı anda işler: zararın ve failin öğrenilmesine bağlı süre ile fiilin işlendiği tarihe bağlı üst sınır. Arabuluculuk masası bu saatlerden bağımsız değildir; sürecin nasıl başlatıldığı ve nasıl sonlandırıldığı, sonraki davanın kaderini belirler. TBK, HMK ve tüketici işlemleri bakımından TKHK çerçevesinde bu rehber, müzakere ile yargılama arasındaki geçişi süre güvenliği ekseninde ele alır.
Dava Şartı Arabuluculuk mu, İhtiyari Arabuluculuk mu?
Her uyuşmazlık dava şartı olarak arabuluculuğa tabi değildir. Haksız fiil kaynaklı taleplerde belirleyici olan, uyuşmazlığın niteliği ve tarafların sıfatıdır; ticari iş niteliğindeki alacak talepleri ile tüketici işleminden doğan talepler farklı rejimlere tabidir. Yanlış değerlendirme iki yönlü zarar doğurur: zorunlu olduğu hâlde başvurulmazsa dava usulden reddedilir, zorunlu olmadığı hâlde başvurulursa gereksiz zaman kaybedilir. Bu nedenle ilk adım, talebin hukuki niteliğini net biçimde belirlemektir.
Son Tutanağın Dosyaya Kazandırdıkları
Arabuluculuk süreci anlaşmazlıkla sonuçlansa bile son tutanak değerlidir. Tutanağa tarafların katılım durumu, görüşülen talep kalemleri ve varsa kabul edilen kısmi hususlar yazılır. Karşı tarafın toplantıya hiç katılmaması, yargılamanın sonundaki yargılama gideri değerlendirmesinde etkili olabilir. Bu nedenle tutanağın içeriği baştan savma doldurulmamalı; talebin kapsamı tutanakta görünür kılınmalıdır.
Zarar Kalemlerini Ölçülebilir Yazmak
- Maddi zarar: fatura, onarım bedeli, kazanç kaybı hesabı ve dayanak belgeler.
- Bedensel zarar söz konusuysa tedavi giderleri ve iş gücü kaybına ilişkin raporlar.
- Manevi zarar bakımından olayın gerçekleşme biçimi ve etkilerini gösteren somut anlatım.
- Faiz başlangıcı bakımından temerrüdün hangi tarihte doğduğunu gösteren ihtar.
Anlaşma Belgesi mi, Mahkeme Kararı mı?
Arabuluculuk anlaşma belgesi, usulüne uygun düzenlendiğinde icra edilebilirlik bakımından güçlü bir belgedir ve yargılamanın süresinden kurtarır. Buna karşılık henüz gelişimi tamamlanmamış zararlarda erken anlaşma, sonradan ortaya çıkan kalemleri kapatabilir. Tedavi süreci devam eden veya zararın kapsamı bilirkişi incelemesine muhtaç olan dosyalarda, anlaşma metnine hangi kalemlerin dâhil olmadığının açıkça yazılması gerekir.
Kapanış
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Sürelerin başlangıcı, olayın ve zararın özelliklerine göre farklılaşabildiğinden, masaya oturmadan önce talebinizin kapsamını ve zamanaşımı durumunu bir hukukçuyla netleştirmeniz uygun olur.