Haksız fiil dosyalarında davacı çoğu zaman ne olduğunu bilir, ama bunu belgeye dönüştüremez. TBK ve HMK ekseninde yürüyen bu davalarda mahkemenin aradığı şey anlatı değil, dört unsurun ayrı ayrı ispatıdır: hukuka aykırı fiil, kusur, zarar ve bunlar arasındaki illiyet bağı. Tüketici sıfatının bulunduğu ilişkilerde TKHK da devreye girer. Bu rehber ispat tarafına odaklanır.
Dört unsuru ayrı klasörlerde toplayın
- Fiil: olayın nasıl gerçekleştiğini gösteren tutanak, kamera kaydı, tanık listesi
- Kusur: davalının yapması gerekeni yapmadığını gösteren yazışma, uyarı, mevzuata dayalı yükümlülük
- Zarar: fatura, onarım bedeli, gelir kaybı hesabı, sağlık gideri belgeleri
- İlliyet: fiil ile zarar arasındaki bağın teknik olarak açıklanması, gerekirse uzman görüşü
Dosyaların bu şekilde ayrılması, dilekçenin hangi unsurda zayıf olduğunu daha dava açılmadan görünür kılar.
Zamanaşımını başlatan an
Haksız fiilde süre, zararın ve failin öğrenilmesiyle işlemeye başlar; ayrıca fiilin işlendiği tarihten itibaren işleyen daha uzun bir üst süre bulunur. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımının uygulanabileceği hâller vardır. Bu nedenle öğrenme tarihinin neye dayandığı dilekçede açıkça yazılmalı, öğrenmeyi belgeleyen ilk yazışma veya rapor dosyaya konulmalıdır.
Delil tespiti ve ihtarname
Zararın izi zamanla kaybolacaksa, dava beklenmeden delil tespiti istenmelidir; sonradan alınan raporun ispat gücü zayıflar. İhtarname ise iki işlevi birden görür: karşı tarafı temerrüde düşürür ve uyuşmazlığın tarihini belgeler. Buna karşılık ihtarnamenin içeriğinde yapılan hatalı bir kabul, sonraki aşamada aleyhe kullanılabilir.
Miktarı nasıl belirlemeli
Zarar kalemleri henüz netleşmemişse belirsiz alacak veya kısmi dava seçenekleri değerlendirilir. Bu tercih hem harç hem faiz başlangıcı hem de ıslah ihtiyacı bakımından sonuç doğurur; bu nedenle rastgele değil, elde bulunan belgelerin durumuna göre yapılmalıdır.
Sulh mü, karar mı
Sulh görüşmesine oturmadan önce üç şey netleşmiş olmalıdır: hesaplanabilir zarar tutanının alt sınırı, karşı tarafın ödeme kabiliyeti ve yargılamanın öngörülen süresi. Kusur tartışmalı ve teknik rapora bağlıysa, rapordan önce yapılan bir sulh genellikle rapor sonrası tabloyla örtüşmez. Buna karşılık zarar kalemleri sınırlı ve belgeliyse, erken çözüm faiz ve yargılama gideri yükünü azaltabilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Olayın niteliği, tarafların sıfatı ve zarar kalemleri sonucu doğrudan etkilediğinden, kendi uyuşmazlığınız için profesyonel değerlendirme almanız yerinde olur.