Haksız fiil davalarında dosyanın kaderini belirleyen şey çoğu zaman olayın yaşandığının değil, zararın miktarının ispatıdır. Türk Borçlar Kanunu tazminatın kapsamını fiil, zarar, illiyet bağı ve kusur ekseninde kurar; ancak mahkemenin hükmedeceği rakam, dosyaya konulan belgelerin sınırını aşamaz. Bu nedenle tazminat hesabı, dilekçenin sonuna eklenen bir rakam değil, baştan kurulan bir delil mimarisidir.
Zararı Kalem Kalem Ayırmak
Toplam bir rakam yerine kalemlere bölünmüş bir hesap, hem bilirkişi incelemesini kolaylaştırır hem de kısmi ret riskini azaltır. Her kalem kendi belgesiyle eşleştirilmelidir.
- Fiili zarar: onarım, yenileme veya tedavi giderlerinin fatura ve makbuzları
- Kazanç kaybı: gelir belgesi, iş göremezlik raporu, sipariş veya sözleşme iptali kayıtları
- Değer azalması: uzman raporu veya emsal fiyat karşılaştırması
- Manevi zarar: olayın etkisini gösteren rapor, tanık beyanı ve olay sonrası yazışmalar
İlliyet Bağını Görünür Kılmak
Karşı tarafın en sık kullandığı savunma, zararın başka bir sebepten kaynaklandığıdır. Bu savunmayı karşılamanın yolu, olay öncesi ve sonrası durumu aynı ölçüyle gösteren belgeler sunmaktır. Olaydan önceki gelir düzeyi, aracın önceki hasar kaydı ya da tedavi öncesi sağlık durumu dosyaya konulduğunda, artışın veya kaybın olaya bağlı olduğu somutlaşır.
Talep Türünü Doğru Seçmek
Hukuk Muhakemeleri Kanunu, miktarın tam olarak belirlenemediği hallerde belirsiz alacak veya kısmi talep gibi seçenekler sunar. Seçim, harç ve zamanaşımı açısından farklı sonuçlar doğurur. Miktar bilirkişi incelemesine bağlıysa baştan sabit bir rakama kilitlenmek, sonradan artırım imkânını daraltabilir. Bu tercih dava açılmadan önce yapılmalıdır.
Tüketici İlişkisinden Doğan Haksız Fiillerde Yol Ayrımı
Zarar bir mal veya hizmet ilişkisinden doğuyorsa, Tüketici Kanunu kapsamındaki başvuru yolları ile genel hükümlere dayalı tazminat davası arasında bir seçim gerekir. İki yolun görevli mercii, parasal sınırı ve inceleme biçimi farklıdır; yanlış merciye yapılan başvuru zaman kaybettirir.
Sulh Teklifi Karşısında Karar Vermek
Karşı taraf veya sigortacı sulh teklifi getirdiğinde, teklifi değerlendirmenin tek doğru yolu onu kendi hesap tablonuzla karşılaştırmaktır. Hesap tablosu hazır değilse teklif yüksek görünebilir. Ayrıca sulhün hangi kalemleri kapsadığı yazılı olarak sınırlandırılmalı; ileride ortaya çıkabilecek zararlar için saklı tutma kaydı düşünülmelidir.
Bilgilendirme
Yukarıdaki çerçeve genel niteliktedir; zamanaşımı süresi ve hesaplama yöntemi olayın türüne göre değişir. Belgelerinizi dava açmadan önce bir hukukçuyla birlikte tasnif etmeniz yararınıza olur.