Haksız fiil dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman sorumluluğun varlığı değil, talebin nasıl kurulduğudur. Zarar kalemleri ayrıştırılmadan yazılan bir dilekçe, yargılama boyunca hem hesap raporunu hem de faiz tartışmasını zayıflatır. Aşağıdaki kontrol listesi, TBK, HMK ve TKHK ekseninde tazminat hesabının sağlam kurulmasına odaklanır.
Zarar Kalemlerini Ayrıştırmak
Maddi zarar tek bir rakam değildir. Tedavi ve bakım giderleri, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıp, geçici iş göremezlik dönemi, ekonomik geleceğin sarsılması ve destekten yoksun kalma; her biri farklı verilere dayanır. Manevi tazminat ise ayrı ölçütlerle değerlendirilir. Kalemler birbirine karıştığında bilirkişi incelemesi de dosyada sorulan soruya değil, dilekçenin belirsizliğine göre şekillenir.
Dava Türü Seçimi ve Islah
Zararın miktarı başlangıçta tam olarak belirlenemiyorsa belirsiz alacak davası ile kısmi dava arasındaki tercih bilinçli yapılmalıdır. Bu tercih yalnızca harç meselesi değildir; talebin sonradan artırılması, faiz başlangıcı ve zamanaşımı savunması bakımından da farklı sonuçlar doğurur. Yanlış türde açılan dava, esas incelenmeden sonuçlanabileceği gibi, artırılan kısım yönünden savunma alanı da açar.
Hesabı Aşındıran Etkenler
- Zarar görenin kendi kusurunun hiç tartışılmaması ve indirim ihtimalinin öngörülmemesi
- Sigorta ya da sosyal güvenlik kapsamında yapılan ödemelerin hesapta gösterilmemesi
- Gelir kaybı iddiasının belgesiz bırakılması, kazanç kayıtlarının toplanmaması
- Olay tarihinden sonraki gelişmelerin rapora yansıtılmaması
- Birden çok sorumlu bulunmasına rağmen sorumluluk ilişkisinin dilekçede kurulmaması
Dosya Hazırlığı
- Olay anı, tedavi süreci ve iş gücü kaybına ilişkin belgeler tarih sırasına dizilir.
- Fiilin ve failin öğrenildiği an belgeye bağlanır.
- Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza yargılamasının dosyaya etkisi ayrıca değerlendirilir.
- Talep kalemleri ayrı satırlarda ve hesaplanabilir biçimde yazılır.
- Faiz türü ve başlangıç tarihi her kalem için ayrı belirtilir.
Zamanaşımı ve Faiz
Haksız fiilde zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen süre ile fiilin üzerinden geçen süre birlikte değerlendirilerek hesaplanır. Fiil suç oluşturuyor ve ceza kanunlarında daha uzun bir süre öngörülmüşse bu süre dikkate alınır. Faiz bakımından ise haksız fiilde temerrüdün ayrıca ihtara bağlı olmadığı gözetilerek talep kurulmalıdır.
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır; zararın türü, tarafların sıfatı ve mevcut belgeler hesabı doğrudan etkilediğinden, dava açılmadan önce dosyaya özgü hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.