Tazminat davalarında son yılların en sık görülen usulden ret sebebi, arabuluculuğa başvurulmadan dava açılmasıdır. Kapsamın genişlemesi, hangi uyuşmazlığın dava şartına tabi olduğunu tespit etmeyi de zorlaştırdı. Bu rehber, dava dilekçesi hazırlanmadan önce yapılması gereken kapsam denetimini ve son tutanak yönetimini konu alır.
Önce Kapsam Testi
Dava şartı arabuluculuk, uyuşmazlığın türüne göre belirlenir. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından ticari uyuşmazlıklarda, tüketici uyuşmazlıklarında ve işçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır. Ayrıca kiralanan taşınmazlara ilişkin uyuşmazlıklar, taşınmazın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin talepler ile kat mülkiyetinden ve komşuluk hukukundan doğan uyuşmazlıklar da kapsama alınmıştır. Buna karşılık kiralanan taşınmazların İİK kapsamındaki tahliyesi bu kapsamın dışındadır.
Kapsam Dışı Kalan Önemli Başlıklar
- İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara ilişkin rücu talepleri
- Tüketici hakem heyeti kararına itiraz yolu
- Çekişmesiz yargı işleri
- Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği uyuşmazlıklar
- Yalnızca ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz talep edilen haller
Son Tutanak: Dosyanın Kilit Belgesi
Sürecin anlaşmayla sonuçlanmaması halinde düzenlenen son tutanak, dava dilekçesine eklenmesi gereken belgedir. Tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış örneği sunulmazsa mahkeme bir haftalık kesin süre verir; bu süre içinde de sunulmazsa dava usulden reddedilir. Sıkça görülen hata, sistem üzerinden alınan bilgi çıktısının tutanak yerine sunulmasıdır.
Bir diğer kritik nokta taraf uyumudur. Başvuruda gösterilen taraflar ile dava dilekçesindeki taraflar örtüşmelidir; davalı sonradan eklenecekse, o kişi bakımından şartın ayrıca yerine getirilmesi gerekir.
Zamanaşımı ve Süre Yönetimi
- Arabuluculuk başvurusundan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.
- Zamanaşımının dolmasına az kalan dosyalarda başvuru tarihi belgeyle sabitlenmelidir.
- Belirli süreye bağlı dava türlerinde, son tutanaktan sonra kalan sürenin ne kadar olduğu hesaplanmalıdır.
- Toplantıya katılmama halinin yargılama giderleri bakımından doğuracağı sonuç baştan değerlendirilmelidir.
Anlaşma Belgesinin Gücü
Taraflar anlaşırsa düzenlenen belge, koşulları sağlandığında ilam niteliğinde belge sayılabilir ve doğrudan icraya konulabilir. Bu nedenle anlaşma metninin ödeme tarihleri, temerrüt sonuçları ve kapsamı bakımından ölçülebilir biçimde yazılması, sonradan yeni bir dava açma ihtiyacını ortadan kaldırır.
Kapsam düzenlemeleri zaman içinde değişebildiğinden, dava açmadan önce uyuşmazlığınızın güncel durumda dava şartına tabi olup olmadığını teyit etmek gerekir. Belgelerinizle hukuki destek almanız, usulden ret riskini azaltır.