Haksız fiil davalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman olayın haksızlığı değil, talebin nasıl hesaplandığıdır. TBK’nın sorumluluk hükümleri ile HMK’nın talep ve ispat düzeni birlikte okunmadığında, haklı bir dosya eksik talep yüzünden kısmen reddedilebilir. Bu rehber tazminat hesabını kalem kalem kurmayı ve süre planını ele alıyor.
Zararı Tek Rakam Olarak Yazmayın
Talep, tek bir toplam yerine ayrı kalemler hâlinde kurulmalıdır. Her kalemin kendi dayanağı, kendi belgesi ve kendi hesap yöntemi vardır:
- Fiili zarar: onarım, tedavi, ikame araç, taşıma ve benzeri yapılmış harcamalar
- Kazanç kaybı: çalışılamayan dönem ve gelir belgesiyle desteklenen kayıp
- Değer kaybı: onarım sonrası malda kalan piyasa değeri düşüşü
- Destekten yoksun kalma: ölümle sonuçlanan olaylarda desteğin süresi ve payı
- Manevi tazminat: olayın ağırlığı ve tarafların durumuna göre gerekçelendirilmiş talep
Faiz ve Başlangıç Tarihi Ayrı Bir Konu Başlığıdır
Faiz talebinin türü ve başlangıç tarihi, dava dilekçesinde açıkça yazılmadığında hüküm altına alınması güçleşir. Haksız fiilde zararın doğduğu an ile ihtarın çekildiği an farklı olabilir; hangi tarihin esas alındığı gerekçelendirilmelidir. Belirsiz alacak, kısmi dava ve tam eda davası arasındaki tercih de faiz ve harç sonuçları doğurduğundan, hesap yapılmadan seçilmemelidir.
Yanlış Merciye Başvurunun Görünmez Maliyeti
Aynı olay birden fazla hukuk dalına dokunabilir. Bir tüketici işleminden doğan zarar için TKHK kapsamındaki merciler devredeyken genel mahkemeye gidilmesi ya da tersi, dosyanın esasa girmeden yol değiştirmesine neden olur. Sigorta kapsamındaki olaylarda ise dava öncesi başvuru şartının atlanması, aylar süren bir gecikmeye mal olabilir. Bu ayrımlar dilekçe yazılmadan önce netleştirilmelidir.
Zamanaşımı Takvimini İki Kanaldan Kurun
- Zararın ve failin öğrenildiği tarih ile fiilin gerçekleştiği tarih ayrı ayrı belgelenir.
- Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza dosyasının durumu ayrı bir kolonda izlenir.
- Bilirkişi veya uzman görüşü gerektiren kalemler için hazırlık süresi geriye doğru planlanır.
- Islah ve talep artırımı ihtimali baştan öngörülüp delil buna göre toplanır.
- Karşı tarafın def’ilerine verilecek cevaplar için dosyada hazır bir taslak tutulur.
Kapanış
Tazminat davası, hukuki nitelendirme kadar aritmetik disiplin isteyen bir alandır; her kalemin belgesiyle birlikte yürüdüğü bir dosya, tek satırlık taleplerden çok daha savunulabilirdir. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Olayın türü ve tarafların sıfatı hem süreyi hem yetkili merci belirlemesini değiştirebileceğinden, dosyanın somut olarak değerlendirilmesi gerekir.