Sözleşmeden doğan bir alacağı tahsil etmek isteyen tarafın karşılaştığı ilk soru, doğrudan dava açıp açamayacağıdır. TBK kapsamındaki birçok uyuşmazlıkta, özellikle ticari nitelikli alacak ve tazminat taleplerinde, arabuluculuk dava şartıdır. Bu şart yerine getirilmeden açılan dava esasa girilmeden usulden reddedilir. Bu metin, HMK ve TKHK çerçevesinde arabuluculuk başvurusunun hangi büroya, hangi sırayla yapılacağına odaklanır.
Talebinizin Dava Şartı Kapsamında Olup Olmadığı
Her sözleşme uyuşmazlığı zorunlu arabuluculuğa tabi değildir. Konusu para alacağı veya tazminat olan ticari uyuşmazlıklar ile tüketici işlemlerinin belirli bir kısmı kapsamdadır; buna karşılık ihtiyati tedbir talepleri, çekişmesiz yargı işleri ve niteliği gereği süratli karar gerektiren bazı işler dışarıda kalır. Talebin aynen ifa mı yoksa tazminat mı olduğunun baştan netleştirilmesi, hangi kapıdan gireceğinizi belirler.
Yetkili Büro Nasıl Belirlenir?
Başvuru, arabulucuya değil, adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Yetkili büro, kural olarak karşı tarafın yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer adliyesindeki bürodur. Sözleşmede yetkili mahkeme kaydı varsa bu kaydın arabuluculuk yetkisine etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
- Yetkisiz büroda yürütülen sürece karşı taraf ilk oturumda itiraz ederse, süreç yetki yönünden sona erebilir.
- Yetki itirazı sulh hukuk mahkemesince incelenir; bu inceleme takvimi uzatır.
- Birden fazla borçlu varsa yetkili büro seçiminde ortak bağlantı noktası aranır.
Son Tutanak: Dosyanın En Kritik Belgesi
Anlaşmama hâlinde düzenlenen son tutanak, dava dilekçesinin eki olarak sunulmadığında dava usulden reddedilir. Tutanağın taraf, konu ve talep bakımından açılacak davayla örtüşmesi gerekir. Arabuluculukta yalnızca alacak konuşulup davada ayrıca cezai şart talep edilmesi gibi durumlarda, talebin kapsam dışı kaldığı savunması gündeme gelir. Bu nedenle görüşmede tüm talep kalemleri tutanağa yazdırılmalıdır.
İhlalin Kanıtlanmasına Hazırlık
- Sözleşmenin imzalı nüshası ve varsa ek protokoller bir araya getirilir.
- İfa talebini içeren ihtarname ve tebliğ belgesi dosyaya konur.
- Fatura, teslim tutanağı, e-posta ve mesaj yazışmaları tarih sırasına dizilir.
- Cari hesap ekstresi ile talep edilen tutar birebir eşleştirilir.
- Anlaşma ihtimaline karşı kabul edilebilir alt sınır önceden belirlenir.
Değerlendirme
Arabuluculuk, dava yolunun önündeki bir engel değil, alacağın hızlı ve icra edilebilir bir belgeye bağlanması için gerçek bir fırsattır. Anlaşma belgesi icra edilebilirlik şerhiyle birlikte doğrudan takibe konabilir. Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır; sözleşmenizin türü, tarafların sıfatı ve talebin niteliği farklı bir usul izlenmesini gerektirebileceğinden, başvuru öncesinde dosyanızın bir hukukçuya incelettirilmesini öneririz.