Alacak dosyalarında en pahalı hata, haklılık tartışmasında değil takvimde yaşanır. İhbarname çekilmiş olması alacaklıya rahatlık hissi verir; oysa ihbarın zamanaşımına etkisi sanıldığı kadar geniş değildir ve yanlış mahkemede geçirilen aylar telafi edilemez.
İhbar Zamanaşımını Kendiliğinden Durdurmaz
Türk Borçlar Kanunu düzeninde zamanaşımı, borçlunun borcu ikrar etmesi, dava veya takip yoluna başvurulması gibi belirli sebeplerle kesilir. Alacaklının tek taraflı olarak gönderdiği ihtar ya da ihbar, borçluyu temerrüde düşürmek bakımından önemli olsa da tek başına zamanaşımını kesen bir işlem değildir. Bu nedenle ihbar sonrası beklemeye geçmek yerine, sürenin dolmasına kalan zamanın ilk günden hesaplanması gerekir.
Görevli Mahkemeyi Belirleyen Üç Soru
- Taraflardan biri tüketici mi? Tüketici işlemi varsa Tüketici Kanunu kapsamındaki hakem heyeti ve tüketici mahkemesi düzeni devreye girer.
- Uyuşmazlık her iki taraf için ticari iş niteliğinde mi? Bu hâlde asliye ticaret mahkemesi ve dava şartı arabuluculuk gündeme gelir.
- İkisi de değilse genel görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir.
Yanlış Mercide Açılan Dava Süreyi Korur mu?
Bu sorunun cevabı mutlak değildir. Usul hukuku, görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde dosyanın yetkili ve görevli mahkemeye gönderilmesi için kanunda öngörülen kısa süre içinde başvurulmasını arar. Bu başvuru yapılmazsa dava açılmamış sayılır ve o güne kadar geçen zaman alacaklının aleyhine işler. Kararın tebliğinden sonraki günlerde yapılacak tek işlem, gönderme talebini süresinde vermektir.
Usulden Ret Sonrası Ek Süre
Borçlar hukukunda, süresinde açılan bir davanın esasa girilmeden usulden reddedilmesi hâlinde alacaklıya sınırlı bir ek süre tanınmıştır. Bu ek süre bir güvence olsa da tüm ret hâllerini kapsamaz ve süresinde açılmış bir dava bulunmasını şart koşar. Zamanaşımı dolduktan sonra açılan davada bu imkândan yararlanılamaz.
Pratik Öneriler
- Genel zamanaşımı ile kanunun daha kısa süre öngördüğü alacak türlerinin ayrı listelenmesi
- İhbar tarihinin, temerrüt faizi başlangıcı için belgelenmesi
- Dava şartı arabuluculuk gerekip gerekmediğinin dilekçeden önce kontrolü
- Kısmi dava ile belirsiz alacak davası tercihinin faiz ve zamanaşımı etkisiyle birlikte değerlendirilmesi
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir; sözleşme tipi ve alacağın doğum tarihi süreleri değiştirir. Zamanaşımına yaklaşan dosyalarda dilekçe hazırlığını profesyonel destekle yürütmeniz güvenli olur.