Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde davacının elinde, çoğu dava türünde bulunmayan bir avantaj vardır: birden fazla yetkili mahkeme arasında seçim hakkı. TBK ve HMK ekseninde bu seçim, yalnızca ulaşım kolaylığı değil; delilin toplanma hızı ve keşif imkânı bakımından da stratejik bir tercihtir. Yanlış kurulan yetki ise davanın esasa girilmeden reddine yol açar.
Seçimlik Yetki Neyi Kapsar?
Genel kural davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Haksız fiilde bunun yanına fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği yer ve zarar görenin yerleşim yeri mahkemeleri eklenir. Olay yerinde keşif ve tanık dinlenmesi gerekiyorsa fiilin işlendiği yer; zarar sonradan başka bir ilde ortaya çıkmışsa zararın doğduğu yer daha işlevsel olabilir. Seçim yapılırken karşı tarafın yetki itirazına karşı gerekçenin dilekçede baştan yazılması, ilk itirazın karşılanmasını kolaylaştırır.
Görev Sorusu Yetkiden Önce Gelir
Zarar bir tüketici işleminden doğuyorsa TKHK kapsamında tüketici mahkemesi görevlidir ve belirli tutarın altındaki uyuşmazlıklarda önce tüketici hakem heyeti yolu işletilir. İki tacir arasındaki ticari ilişkiden doğan zararlarda ise asliye ticaret mahkemesi gündeme gelir. Görevli mahkeme yanlış seçildiğinde yetki tartışmasının hiçbir önemi kalmaz; bu nedenle sıralama daima görev, sonra yetkidir.
Delil Zamanla Erir
- Kamera kayıtları çoğu işletmede kısa sürede üzerine yazılır; gecikmeden talep edilmelidir.
- Olay yerindeki fiilî durum onarımla değişir; delil tespiti talebi dava açılmadan da mümkündür.
- Tanıkların beyanı zamanla belirsizleşir; kimlik ve iletişim bilgileri erkenden kayda alınmalıdır.
- Zararın kapsamını gösteren fatura, rapor ve gider belgeleri tarih sırasına göre dosyalanmalıdır.
Talep Kalemlerini Ölçülebilir Kurmak
- Maddi zarar kalemleri tek tek ayrıştırılır: onarım, gelir kaybı, tedavi gideri, kullanım kaybı.
- Manevi tazminat talebi, olayın ağırlığı ve sonuçlarıyla somut biçimde ilişkilendirilir.
- Faiz türü ve başlangıç tarihi açıkça belirtilir; haksız fiilde başlangıç noktası ayrı bir tartışmadır.
- Zararın tümü henüz belirlenemiyorsa belirsiz alacak veya kısmi dava tercihi bilinçli yapılır.
Zamanaşımı süresinin başlangıcı, zararın ve failin öğrenildiği ana bağlı olduğundan dosyadan dosyaya değişir. Bu yazı genel bir yön gösterir; talep kalemlerini ve dava tercihinizi somut belgelerle birlikte değerlendirmeden kesinleştirmemeniz önerilir.