Sözleşme ihlali iddiasının kendisi kadar, bu iddianın hangi mahkemeye taşınacağı da sonucu etkiler. TBK genel hükümleri, HMK'daki görev ve yetki kuralları ile tarafların sıfatına göre devreye giren TKHK, aynı sözleşme metni için farklı kapılar açabilir. Yorum uyuşmazlıklarında dosyanın kaderi çoğu zaman ilk dilekçenin nereye verildiğiyle belirlenir.
Uyuşmazlığın Niteliği Mahkemeyi Belirler
Aynı satış veya hizmet sözleşmesi, tarafların sıfatına göre üç ayrı hatta gidebilir. İki tacir arasındaki ilişkide ticari dava kuralları, taraflardan birinin tüketici olduğu ilişkide tüketici mevzuatı, diğer hallerde ise genel hükümler uygulanır. Dilekçe hazırlanırken önce tarafların sıfatı, sonra sözleşmenin konusu belirlenmelidir. Bu sıralama tersine çevrildiğinde görevsizlik ihtimali doğar.
Yetki Sözleşmesi Her Zaman Bağlayıcı Değildir
Sözleşmenin sonuna eklenen yetkili mahkeme kaydı, tarafların sıfatına göre geçerli olabilir veya hüküm ifade etmeyebilir. Zayıf konumdaki tarafın korunduğu ilişkilerde bu tür kayıtlara dayanılarak uzak bir yerde dava açılması, yetki itirazıyla karşılaşır. Karşı taraf yetki itirazında bulunmazsa dava görülmeye devam eder; bu nedenle itiraz süresinin kaçırılmaması gerekir.
Tahkim ve Arabuluculuk Kayıtlarının Etkisi
Sözleşmede geçerli bir tahkim şartı varsa mahkemeye açılan dava, itiraz üzerine usulden reddedilebilir. Ticari nitelikteki para alacaklarında ise dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır. Bu iki filtre atlandığında, uyuşmazlığın esası hiç incelenmeden dosya kapanır ve süreç baştan kurulmak zorunda kalır.
Yorum Uyuşmazlığında Delil ile Merci İlişkisi
- Sözleşme öncesi yazışmalar, tarafların gerçek iradesini göstermesi bakımından ayrı bir klasörde toplanmalıdır
- Teslim, kabul ve ayıp ihbarı belgelerinin tarihleri tek bir tabloda karşılaştırılmalıdır
- Teknik inceleme gerektiren konularda uzman görüşünün dava dilekçesiyle birlikte sunulması zaman kazandırır
- Kısmi ifa ve fiili uygulama, metnin yorumunda güçlü bir ölçüt oluşturur
Dava Öncesi Kısa Kontrol
Talep edilen tutar; asıl alacak, gecikme sonucu doğan kalemler ve varsa cezai şart olarak ayrıştırılmalıdır. Belirsiz alacak veya kısmi dava tercihi, faiz başlangıcı ve harç yönünden farklı sonuçlar doğurur. Bu tercih, dava açılmadan önce yazılı olarak gerekçelendirilmelidir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir ve her sözleşme kendi metni içinde okunmalıdır. Elinizdeki sözleşmenin özel hükümleri merci ve süre hesabını değiştirebileceğinden, dava yolunu seçmeden önce metnin bütünüyle incelenmesini sağlamanız yerinde olur.