Teslim edilen mal veya yapılan iş ayıplı çıktığında açılacak dava, tarafların sıfatına göre bambaşka bir usul rejimine tabi olur. Aynı ayıp iddiası, alıcının tüketici olup olmamasına göre farklı bir arabuluculuk kanalına ve farklı bir mahkemeye gider. Bu ayrım yapılmadan dava açmak, dava şartı yokluğundan usulden ret riskini doğurur.
Önce Sıfat Tespiti: Tüketici mi, Tacir mi
Alıcı ticari ya da mesleki amaç gütmeyen bir gerçek veya tüzel kişiyse ilişki tüketici işlemi sayılır ve tüketici mevzuatı uygulanır. İki tarafın da ticari faaliyeti kapsamında hareket ettiği satımlarda ise uyuşmazlık ticari dava niteliği kazanır. Bu tespit, hem uygulanacak zamanaşımı hem ayıp bildirimi süresi hem de arabuluculuk yolu bakımından belirleyicidir.
Arabuluculuk Kanalları Aynı Değildir
Ticari nitelikteki konusu para alacağı ve tazminat olan uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır; arabulucuya başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir. Tüketici uyuşmazlıklarında ise tüketici mahkemesine gitmeden önce tüketici arabuluculuğu yolunun tüketilmesi gerekir; bununla birlikte tüketici hakem heyetinin görev alanına giren parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda öncelik heyettedir. Bu üç kanalı birbirine karıştırmak, aylar süren gecikmelere yol açar.
Görevli Mahkeme
- Tüketici işlemlerinde tüketici mahkemesi; kurulmamış yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi
- İki tarafın da tacir olduğu satımlarda asliye ticaret mahkemesi
- Eser sözleşmesinden doğan ve ticari nitelik taşımayan ayıp uyuşmazlıklarında asliye hukuk mahkemesi
- Taşınmaz satımına ilişkin ayıp iddialarında sözleşmenin türüne göre ayrıca değerlendirme
Ayıp Bildiriminin İspatı
Arabuluculuk görüşmesinde de dava aşamasında da tartışmanın merkezinde ayıbın zamanında bildirilip bildirilmediği yer alır. Bu nedenle bildirim, ispatı mümkün bir yöntemle yapılmalıdır: noter ihtarnamesi, kayıtlı elektronik posta ya da karşı tarafın yazılı olarak kabul ettiği bir yazışma. Sözlü bildirim iddiası, karşı tarafın inkarıyla kolayca etkisiz hale gelir.
Arabuluculuk Oturumuna Hazırlık
- Sözleşme, fatura, teslim tutanağı ve teknik şartname
- Ayıbın tespitine ilişkin servis raporu veya uzman görüşü
- Kullanılan seçimlik hakkın açıkça belirtilmesi
- Talep edilen tutarın kalemler halinde hesabı
- Anlaşma halinde ifa takviminin tutanağa yazdırılması
Arabuluculuk tutanağının içeriği, sonraki dava aşamasında da dosyaya girer; bu nedenle oturumda yapılan beyanlar dikkatle kurulmalıdır. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir ve somut sözleşmenizin hükümleri sonucu değiştirebilir; başvuru öncesinde hukuki değerlendirme almanız önerilir.