Tazminat talepleri çoğu zaman dava dilekçesiyle değil, doğru yazılmış bir ihbar veya ihtarla şekillenir. Bu rehber, TBK ekseninde ihbar-temerrüt zincirini kurmayı ve talebin hangi mahkemeye ya da hangi ön mercie yöneltileceğini belirlemeyi konu alır.
İhbarın İşlevi: Zararı Değil Süreci Kurar
İhbar ve ihtar, alacaklının iradesini karşı tarafa hukuken sonuç doğuracak biçimde ulaştırma aracıdır. Borçluyu temerrüde düşürmek, ayıbı bildirmek, sözleşmeden dönme iradesini açıklamak ya da süre vermek için kullanılır. Metinde talebin konusu, dayanağı, tutarı ve tanınan sürenin açıkça yazılması gerekir; belirsiz ifadeler sonradan hangi tarihte hangi hakkın kullanıldığı tartışmasını doğurur. Noter aracılığıyla gönderim, içeriğin ve tarihin ispatı bakımından pratik bir güvence sağlar. Muhatabın doğru adresi ve doğru tüzel kişilik olarak seçilmesi ise en sık atlanan ayrıntıdır: grup şirketlerinde ihtarın yanlış şirkete gönderilmesi sonucu etkisiz kılar.
Görevli Mahkemeyi Belirleyen Ölçüt
Tazminat davasında görev, tarafların sıfatına ve ilişkinin niteliğine göre değişir. Taraflardan biri tüketici sıfatını taşıyor ve ilişki TKHK kapsamındaysa uyuşmazlık tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi hattında ilerler. İki tacir arasındaki ticari ilişkilerde asliye ticaret mahkemesi devreye girer. Bunların dışında kalan genel nitelikli uyuşmazlıklarda ise asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Görev kuralları kamu düzenindendir; yanlış mahkemede açılan dava, esasa girilmeden görevsizlikle sonuçlanır ve süre yönünden risk doğurabilir.
Dava Öncesi Kontrol Listesi
- Talep sözleşmeye mi yoksa haksız fiile mi dayanıyor, ayrı ayrı yazıldı mı?
- Zamanaşımı hesabı yapıldı mı: haksız fiilde zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen süre ile azami süre birlikte kontrol edildi mi?
- Zorunlu arabuluculuk kapsamına giren bir uyuşmazlık mı; dava şartı tamamlandı mı?
- İhtar tebliğ edildi mi, tebliğ tarihi belgelendi mi?
- Zarar kalemleri fiili zarar, yoksun kalınan kâr ve manevi zarar olarak ayrıştırıldı mı?
- Faiz türü ve başlangıç tarihi talep sonucunda gösterildi mi?
Talebi Ölçülebilir Yazmak
Tazminat dilekçesinin gücü, zararın hesaplanabilir biçimde ortaya konmasından gelir. Her zarar kalemi için kaynak belge, hesap yöntemi ve tarih belirtilmelidir. Belirsiz alacak veya kısmi dava tercihleri de baştan bilinçli yapılmalı; sonradan yapılacak artırımın usule uygunluğu düşünülmelidir.
Kısa Uyarı
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir ve her sözleşme ilişkisi kendi şartlarını taşır. İhtar göndermeden veya dava açmadan önce belgelerin bir hukukçu tarafından gözden geçirilmesi, sonradan telafisi güç sonuçların önüne geçer.