Sözleşmeden veya haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde dosyalar çoğu zaman haksızlığın büyüklüğü nedeniyle değil, zararın ispatlanamaması ya da talebin başlangıçta yanlış mercie yöneltilmesi nedeniyle sonuçsuz kalır. Bu rehber, tazminat dosyasını açmadan önce yapılacak delil ve merci kontrolünü sırayla ele alır.
Önce Hukuki Sebep, Sonra Merci
Talebin dayanağı Türk Borçlar Kanunu kapsamında sözleşmeye aykırılık mı, yoksa haksız fiil mi? Bu ayrım yalnızca akademik değildir: zamanaşımı başlangıcı, kusurun ispat yükü ve yetkili yer bu tercihe göre değişir. Karşı taraf tüketici sıfatıyla hareket ediyorsa Tüketici Kanunu devreye girer ve uyuşmazlık, tutarına göre tüketici hakem heyeti ya da tüketici mahkemesi kanalına kayar. İki tacir arasındaki ticari işlerde ise para alacağı ve tazminat talepleri bakımından dava öncesi arabuluculuk bir dava şartıdır; bu adım atlanırsa dava usulden reddedilir.
Zararı Sayıya Dönüştüren Belgeler
- Sözleşme metni, ekleri, sipariş formları ve teslim tutanakları.
- Ödeme akışını gösteren banka dekontları, faturalar, cari hesap ekstresi.
- Yazışmalar: e-posta, ihtarname, mesaj kayıtları; tarih sırasına dizilmiş hâlde.
- Zararın giderilmesi için yapılan harcamalar ve alternatif tedarik belgeleri.
- Teknik konularda dava öncesi delil tespiti veya uzman raporu.
Talep Kalemlerini Ayrıştırın
Tek bir toplam rakam yazmak yerine talebi kalemlere bölmek, hem bilirkişi incelemesini kolaylaştırır hem de kısmi kabul ihtimalini artırır. Fiili zarar, yoksun kalınan kâr, gecikme faizi ve varsa cezai şart ayrı ayrı gösterilmelidir. Faiz türü ve başlangıç tarihi ayrıca belirtilmezse, kazanılan dava dahi beklenenden düşük bir sonuç üretebilir.
Başvuru Öncesi Kısa Denetim
- Zorunlu arabuluculuk kapsamında mıyım? Son tutanak dosyada mı?
- İhtar çekilmesi gereken bir muacceliyet durumu var mı?
- Zamanaşımının işlemeye başladığı tarihi hangi belgeyle kanıtlayacağım?
- Delil sözleşmesi ya da yetki kaydı içeren bir hüküm sözleşmede var mı?
- Kısmi dava mı belirsiz alacak davası mı açılacak; gerekçesi yazıldı mı?
Değerlendirme
Tazminat dosyasında kazanılan asıl mesafe, dava açılmadan önceki hazırlık aşamasında alınır. Yukarıdaki başlıklar genel bir çerçeve sunar; sözleşmenizin metni ve olayın gelişimi bu çerçeveyi önemli ölçüde değiştirebilir. Talep tutarını ve mercii kesinleştirmeden önce dosyanıza özgü bir inceleme yaptırmanız önerilir.