Tazminat taleplerinde davanın kaderini belirleyen şey çoğu zaman sorumluluğun varlığı değil, istenen tutarın nasıl kurulduğudur. Toplu bir rakam yazılıp dayanağı gösterilmediğinde, haklı bir talep bile kısmen reddedilerek yargılama gideri riski doğurur. Bu rehber, TBK ve HMK çerçevesinde tazminat hesabının kalem kalem oluşturulmasına ve talebin yanlış usulle ileri sürülmesi riskine odaklanır.
Zararı Kalemlere Ayırmak
Hesap kurulurken fiilî zarar, yoksun kalınan kâr, tedavi ve bakım giderleri, çalışma gücü kaybı ve manevi zarar ayrı ayrı gösterilmelidir. Her kalemin kendi belgesi ve kendi hesaplama mantığı vardır; birinin ispat edilememesi diğerini etkilemez. Kalemler ayrıştırıldığında bilirkişi incelemesi de daha isabetli yürür ve hangi kalemin neden reddedildiği görülebilir.
Hesap Öncesi Doğrulanacaklar
- Sorumluluğun sözleşmeye mi haksız fiile mi dayandığı; bu ayrım zamanaşımını ve ispat düzenini etkiler.
- Zararın doğduğu tarih ile öğrenildiği tarihin ayrı ayrı tespiti.
- Müterafik kusur, yani zarar görenin kendi davranışının etkisi.
- Zararı azaltma yükümlülüğü kapsamında yapılan veya yapılmayan işlemler.
- Ödenmiş sigorta bedeli ya da üçüncü kişiden alınan tutarların hesaptan düşülüp düşülmeyeceği.
- Belirsiz alacak davası mı, kısmi dava mı, tam eda davası mı açılacağı.
Faiz ve Temerrüt: Unutulan Kalem
Faiz talebinin dilekçede açıkça yazılması ve başlangıç tarihinin gösterilmesi gerekir. Haksız fiilden doğan taleplerde faizin işlemeye başladığı an ile sözleşmeden doğan taleplerde temerrüt anı farklıdır; ihtarname çekilip çekilmediği bu noktada belirleyici olur. Faiz türü ve başlangıcı yazılmadığında, kazanılan davada dahi ciddi bir tutar kaybı ortaya çıkabilir.
Doğru Usul Seçilmezse Hesap İşe Yaramaz
Talep tüketici işlemine dayanıyorsa TKHK kapsamındaki başvuru yolları ve parasal sınıra göre belirlenen merci, genel hükümlere göre öncelik taşır. Ticari nitelikteki uyuşmazlıklarda ise dava açılmadan önce tamamlanması gereken zorunlu bir aşama bulunabilir; bu aşama atlandığında dava usulden reddedilir ve yeniden açılana kadar zaman kaybedilir. Bu nedenle hesap tablosu hazırlanmadan önce hangi usulün geçerli olduğu tespit edilmelidir.
Kapanış
İyi kurulmuş bir hesap tablosu, dilekçenin en ikna edici bölümüdür. Buradaki açıklamalar genel bilgi vermek içindir; ilişkinin niteliği, tarafların sıfatı ve zararın kapsamı sonucu belirleyeceğinden, talep yazılmadan önce dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.