Sözleşmeye aykırılık iddiası, tarafların ne yaptığından çok neyi belgeleyebildiğiyle sonuçlanır. Buna bir de hangi mahkemeye, hangi ön şartla gidileceği sorusu eklenince, hak sahibi olduğu halde davasını kaybeden taraf tablosu ortaya çıkar. Bu rehber TBK, HMK ve TKHK ekseninde, dava açmadan önce delil ve mercii hatalarını ayıklamaya odaklanır.
Sözleşmenin Kimliğini Belirlemek
Aynı metin, taraflarına göre farklı bir yargı yoluna tabi olabilir. İki tacir arasındaki ilişkide asliye ticaret mahkemesi, tüketici ile satıcı arasındaki ilişkide TKHK kapsamındaki mercîler, diğer hallerde genel görevli mahkeme gündeme gelir. Bu nedenle ilk adım, sözleşmenin tarafları, konusu ve tarafların sıfatı üzerinden ilişkinin niteliğini yazılı olarak tespit etmektir.
Dava Şartı Ön Adımları Atlamamak
Ticari nitelikteki bir miktar para alacağına ilişkin talepler ile iş uyuşmazlıklarında ve kanunda sayılan bazı uyuşmazlıklarda arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Bu adım atlanırsa dava usulden reddedilir ve süre bakımından kritik haftalar kaybedilir. Arabuluculuk son tutanağının, dava dilekçesine eklenecek biçimde asıl nüsha olarak saklanması gerekir.
Delil Hazırlığında Sıralama
- Sözleşmenin imzalı asıl metni, ekleri ve varsa sonradan yapılan değişiklik yazışmaları bir araya getirilir.
- Edimin ne zaman, hangi ölçüde yerine getirildiğini gösteren teslim, kabul veya hizmet kayıtları toplanır.
- Temerrüde düşürmeye ilişkin ihtar ve bunun ulaştığını gösteren belge ayrı tutulur.
- Zarar kalemleri, tahmin değil hesaplanabilir veri üzerinden kalemlendirilir.
- Karşı tarafın savunma ihtimalleri listelenir ve her birine karşı hangi belgenin kullanılacağı işaretlenir.
İhtarın Gücünü Küçümsememek
TBK sisteminde birçok hak, karşı tarafın temerrüde düşürülmesine bağlıdır. Süre verilerek yapılan ihtar, hem alacağın muaccel hale gelmesini hem de sözleşmeden dönme veya tazminat taleplerinin dayanağını kurar. İhtar metninde talebin ne olduğu, hangi tarihe kadar yerine getirilmesi istendiği ve aksi halde hangi hakların kullanılacağı açıkça yazılmalıdır. Muğlak bir uyarı yazısı, sonradan ispat bakımından beklenen işlevi görmez.
Yanlış Mercie Gitmenin Görünmeyen Maliyeti
Görevsiz veya yetkisiz mahkemede geçen aylar yalnızca zaman kaybı değildir: zamanaşımı savunması güçlenir, karşı taraf mal varlığını yeniden düzenler ve tanıkların hatırladıkları zayıflar. Bu nedenle dava dilekçesi hazırlanmadan önce görev, yetki ve varsa sözleşmedeki yetki ya da tahkim kaydı birlikte okunmalı; tahkim şartı bulunan sözleşmelerde devlet yargısına gidilmesinin doğuracağı sonuç önceden değerlendirilmelidir.
Yukarıdaki çerçeve genel niteliktedir ve her sözleşme kendi metniyle okunur. Talep hakkınızı kullanmadan önce sözleşmenizi ve yazışmalarınızı bir hukukçuya inceletmeniz, sonradan telafisi güç adımlardan korur.