Sözleşme ihlallerinde dava genellikle geç bir aşamadır. Sonucu belirleyen asıl an, karşı tarafa gönderilen ihbar ve ihtarın içeriği ile zamanlamasıdır. Yanlış kurulan bir ihtar, haklı tarafı haksız duruma düşürebilir.
İhbarın Fonksiyonunu Belirleyin
Türk Borçlar Kanunu düzeninde gönderilen yazının işlevi farklı olabilir: karşı tarafı temerrüde düşürmek, uygun bir süre vererek ifayı istemek, ayıbı bildirmek, sözleşmeyi feshetmek veya dönme iradesini açıklamak. Bu işlevlerin karıştırılması sık görülür. Örneğin ifaya süre vermeden doğrudan dönme iradesi açıklamak, sözleşmenin ayakta kalmasını isteyen tarafı beklenmedik bir sonuçla karşılaştırabilir. Bu nedenle metin yazılmadan önce hangi seçimlik hakkın kullanılacağına karar verilmelidir.
Seçimlik Haklar Arasındaki Fark
- Aynen ifa ve gecikme zararı: sözleşme ilişkisi devam eder, edimin yerine getirilmesi istenir.
- İfadan vazgeçip zararın tazmini: ilişki sürer ama edim yerine tazminat talep edilir.
- Dönme: ilişki geriye etkili tasfiye edilir, karşılıklı iade gündeme gelir.
Hangi yol seçilirse seçilsin, seçimin karşı tarafa açıkça bildirilmesi ve sonradan çelişkili davranışlardan kaçınılması gerekir. Aynı dosyada önce ifa istenip sonra dönme iradesi açıklanması, ispat aşamasında aleyhe yorumlanabilir.
Merci Sorusu: Dava Nerede Açılacak
Uyuşmazlık tacirler arasındaysa ve ticari nitelikteyse asliye ticaret mahkemesi, taraflardan biri tüketici sıfatını taşıyorsa TKHK kapsamında tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi gündeme gelir. Bunun dışındaki genel uyuşmazlıklar asliye hukuk mahkemesinin alanındadır. HMK bakımından yetki kuralı olarak davalının yerleşim yeri ile sözleşmenin ifa edileceği yer ön plandadır; sözleşmede yetki kaydı varsa bunun geçerliliği ayrıca değerlendirilmelidir. Konusu para alacağı olan ticari ve iş uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartı olduğundan, bu adım atlanarak açılan dava usulden reddedilir.
İhtar Metnini Sağlamlaştıran Unsurlar
- Sözleşmenin ve ihlal edilen edimin açıkça tanımlanması.
- İhlalin hangi tarihte, hangi davranışla gerçekleştiğinin somut yazılması.
- Verilen sürenin makul ve ölçülebilir olması; belirsiz ifadelerden kaçınılması.
- Süre sonunda hangi hakkın kullanılacağının önceden bildirilmesi.
- Gönderim biçiminin ispat gücü yüksek bir kanaldan seçilmesi ve tebliğ belgesinin saklanması.
Zamanaşımı Gözden Kaçmasın
Alacak talepleri zamanaşımına tabidir ve sürenin dolması alacağı ortadan kaldırmasa da dava edilebilirliğini zayıflatır. Yazışmalar sürerken sürelerin işlemeye devam ettiği unutulmamalı; uzayan müzakerelerde koruyucu adımlar planlanmalıdır.
Bu içerik genel bir yöntem sunar; sözleşme metnindeki özel hükümler burada anlatılan sıralamayı değiştirebilir. İhtarnamenizi göndermeden önce sözleşmenizle birlikte hukuki görüş almanız isabetli olur.