Teslim edilen edimin ayıplı çıkması halinde alıcının elinde birden fazla seçimlik hak bulunur; ancak bu hakların hiçbiri, ayıbın usulüne uygun bildirilmediği bir dosyada sonuç doğurmaz. Tazminat hesabına geçmeden önce iki halka sağlamlaştırılmalıdır: ihbarın zamanında yapıldığının ispatı ve talebin doğru mahkemeye yöneltilmesi.
İhbar: Tazminat Hakkının Ön Koşulu
TBK, ayıbın niteliğine göre farklı bildirim beklentileri öngörür. Gözden geçirmeyle fark edilebilecek açık ayıplarda bildirimin gecikmesi, edimin kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurabilir. Gizli ayıpta ise süre, ayıbın ortaya çıktığı tarihten itibaren işler. Bu nedenle ihbarın tarihini kanıtlayan noter ihtarnamesi, kayıtlı e-posta veya servis kaydı, tazminat dosyasının ilk delilidir. Satıcının ayıbı gizlediği hallerde sürelere ilişkin savunmanın sınırlandığı da dikkate alınmalıdır.
Görev Kimliğe Göre Değişir
Aynı ayıplı ifadan doğan talep, tarafların sıfatına göre farklı mahkemelerde görülür. Alıcı TKHK anlamında tüketiciyse tüketici mahkemesi ya da parasal sınıra göre tüketici hakem heyeti devreye girer. İlişki her iki taraf için ticari nitelikteyse asliye ticaret mahkemesi görevlidir. Bunların dışında kalan hallerde asliye hukuk mahkemesine başvurulur. HMK'nın genel yetki kuralı yanında, sözleşmenin ifa yeri de seçimlik olarak kullanılabilir.
Seçimlik Haklar ve Hesabın Kurgusu
- Sözleşmeden dönme talebinde bedelin iadesi ile birlikte yapılan giderler ayrı kalem olarak gösterilir.
- Bedel indirimi isteniyorsa, ayıplı ve ayıpsız değer arasındaki farkın ölçülebilir biçimde ortaya konması gerekir.
- Onarım veya ayıpsız misliyle değişim talebinde, gecikmeden doğan zarar ayrıca istenebilir.
- Talep türü dilekçede net seçilmeli; kalemler birbirinin yerine geçecek biçimde karıştırılmamalıdır.
Yanlış Mercie Başvurunun Zamanaşımına Etkisi
Görevsiz mahkemede açılan davada gönderme kararı alınsa dahi, zorunlu hakem heyeti aşaması atlanmışsa dosya baştan kurulmak zorunda kalır. Bu arada ayıba ilişkin zamanaşımı süresi işlemeye devam eder ve delil değeri taşıyan ürün, onarım için servise bırakıldığında incelenemez hale gelebilir. Bu nedenle bilirkişi incelemesine esas olacak ürünün korunması, dava açılmadan önce planlanmalıdır.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; sözleşmenin türü, ayıbın niteliği ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebilir. İhbar ve dava adımlarını atmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla değerlendirmeniz uygun olur.