Sözleşmeden doğan tazminat taleplerinde tartışma çoğu zaman ihlalin varlığında değil, zararın miktarında düğümlenir. TBK ve HMK ekseninde ilerleyen bu süreçte davanın nerede açılacağı ve zararın hangi belgelerle rakama dönüştürüleceği, sonucu belirleyen iki ayrı başlıktır.
Yetki Sözleşmesi Var mı, Geçerli mi?
Genel kural, davanın davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılmasıdır; sözleşmeden doğan davalarda sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi de seçilebilir. Taraflar sözleşmede belirli bir yer mahkemesini kararlaştırmışsa, bu yetki sözleşmesinin geçerliliği ayrıca incelenmelidir: tacir veya kamu tüzel kişisi olmayan taraflar bakımından bu tür kayıtların bağlayıcılığı sınırlıdır. Sözleşmede tahkim kaydı bulunuyorsa mahkemeye başvurma imkânı baştan tartışmalı hâle gelir; bu nedenle dava hazırlığında sözleşmenin son sayfaları ihmal edilmemelidir.
Ticari Dava mı, Genel Hüküm mü?
Uyuşmazlık ticari nitelikteyse görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir ve konusu para alacağı olan ticari davalarda arabuluculuk dava şartıdır. Bu ayrım yanlış yapıldığında dava usulden reddedilebilir. Tarafların sıfatı, işin niteliği ve sözleşmenin konusu birlikte değerlendirilerek nitelendirme baştan yapılmalıdır.
Zararı Rakama Dönüştüren Belgeler
Tazminat talebinin ölçülebilir olması gerekir. Dosyada bulunması beklenen unsurlar şunlardır:
- Sözleşmenin imzalı asıl metni ve ekleri, varsa değişiklik protokolleri
- İhlalin gerçekleştiği tarihi gösteren yazışma ve ihtarname
- Fiili zararı gösteren fatura, ödeme kaydı ve muhasebe kayıtları
- Yoksun kalınan kazanç iddiası için karşılaştırmalı dönem verileri
- Cezai şart kararlaştırılmışsa buna ilişkin hüküm ve talep koşulları
Yoksun kalınan kazanç, en sık eksik belgelendirilen kalemdir. Beklenen kâr iddiası, geçmiş dönem verileri veya iptal edilen siparişlerle desteklenmediğinde bilirkişi incelemesinde karşılıksız kalır.
Temerrüt, Faiz ve Talep Sonucu
Talep edilen faizin başlangıç tarihi, borçlunun temerrüde düştüğü ana bağlıdır. İhtarname çekilmişse tebliğ tarihi, sözleşmede kesin vade varsa vade tarihi esas alınır. Talep sonucu bölümünde asıl alacak, faiz ve varsa cezai şart ayrı ayrı gösterilmelidir; toplu ve belirsiz yazılan taleplerde ıslah gereksinimi doğar.
Son Not
Buradaki değerlendirmeler geneldir; sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve ihlalin biçimi değiştikçe izlenecek yol farklılaşır. Dava veya ihtar aşamasına geçmeden önce sözleşmenizin hukuki incelemesini yaptırmanız yerinde olur.