Sözleşmeden doğan alacak uyuşmazlıklarında dosyanın kaderi çoğu kez mahkeme salonundan önce, arabuluculuk masasında belirlenir. Ticari nitelikteki para alacağı ve tazminat talepleri ile tüketici işlemlerinin bir kısmında arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Bu aşama atlanırsa dava usulden reddedilir; yanlış büroya başvurulursa süreç yeniden kurulmak zorunda kalır.
Başvurunun Hangi Büroya Yapılacağı
Arabuluculuk başvurusunda yetki, kural olarak karşı tarafın yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer arabuluculuk bürosuna aittir. Karşı taraf, yetkiye ilk toplantıda itiraz ederse arabulucu süreci durdurur ve konu sulh hukuk mahkemesine taşınır. Sözleşmede yetki kaydı bulunması hâlinde bu kaydın tacirler arasında geçerli olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Görevli Mahkemenin Belirlenmesi
- Taraflar arasındaki ilişki ticari işletmeyi ilgilendiriyorsa asliye ticaret mahkemesi görevlidir.
- Tüketici işlemi niteliğindeki sözleşmelerde tüketici mahkemesi devreye girer.
- Bunların dışındaki genel nitelikli sözleşme uyuşmazlıklarında asliye hukuk mahkemesi görevlidir.
- Görev kuralı kamu düzenindendir; taraf iradesiyle değiştirilemez ve yargılamanın her aşamasında dikkate alınır.
Arabuluculukta Delil Eksikliğinin Bedeli
Arabuluculuk bir yargılama olmadığından burada delil incelenmez; ancak masaya oturulan noktada elinizde bulunanlar müzakere gücünüzü doğrudan belirler. İhtarname çekilmemişse temerrüdün başlangıcı tartışmalıdır. Teslim, ayıp ihbarı veya iş tesliminin kabulüne dair yazışma yoksa, karşı taraf ifanın hiç talep edilmediğini savunur. Elektronik yazışmaların ham hâliyle saklanması, sonradan içerik tartışmasını önler.
Anlaşmama tutanağıyla çıkılan bir sürecin ardından açılacak davada, arabuluculuk aşamasındaki beyanlar delil olarak kullanılamaz. Bu nedenle bu aşamada yapılan kabul niteliğindeki açıklamalara güvenip yazılı delil toplamayı erteleyen taraf, davada elini boş bulur.
Anlaşma Belgesinin Gücü
Taraflar anlaşırsa düzenlenen belge, öngörülen koşullar sağlandığında ilam niteliğinde belge kabul edilir ve doğrudan icraya konulabilir. Bu nedenle anlaşma metninde ödenecek tutar, vade, gecikme hâlinde uygulanacak sonuç ve karşılıklı ibra kapsamı açıkça yazılmalıdır. Muğlak kaleme alınmış bir anlaşma, ihtilafı bitirmek yerine ikinci bir uyuşmazlık doğurur.
Bu metin genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır. Sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve alacağın niteliği görevli mahkemeyi ve zamanaşımını değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde dosyanızın hukuki nitelendirmesini profesyonel destekle netleştirmeniz uygun olur.