Sözleşme ilişkisinden doğan tazminat taleplerinde uyuşmazlığın kaderi, çoğu kez dava açılmadan önce yapılan yazışmalarda belirlenir. TBK ve HMK çerçevesinde, tüketici ilişkisi varsa TKHK ile birlikte değerlendirilen bu dosyalarda asıl soru şudur: zarar somut olarak gösterilebiliyor mu ve karşı tarafın önerdiği sulh, gerçekte hangi hakları kapatıyor?
Zararı Kalemlere Ayırmadan Talep Kurulmaz
Tazminat talebi tek bir rakam olarak ileri sürüldüğünde, karşı tarafın itirazı da tek bir cümleyle yapılır. Oysa talebin fiilî zarar, yoksun kalınan kazanç ve varsa gecikmeden doğan kayıp biçiminde ayrıştırılması hem ispatı kolaylaştırır hem de kısmi kabul ihtimalini artırır. Her kalem için hangi belgenin dayanak olduğu ayrı gösterilmelidir: fatura, ödeme dekontu, teklif yazışması, teslim tutanağı veya tespit raporu.
Sözleşme Öncesi Yazışmalar Neden Delil Değeri Taşır?
Taraflar arasındaki elektronik posta trafiği, teklif ve sipariş formları, sözleşmenin nasıl yorumlanacağını gösteren en güçlü kaynaktır. Özellikle ifa zamanı, ayıp bildirimi ve teslim koşulları tartışmalıysa, bu yazışmaların tarih sırasına göre bir dosya hâlinde düzenlenmesi gerekir. Yazışmaların seçilerek sunulması, karşı tarafın eksik kalan kısmı ibraz etmesi hâlinde iddianın güvenilirliğini zayıflatır.
Temerrüt ve İhtar: Talebin Başlangıç Noktası
- İhtarın hangi tarihte ve hangi kanalla gönderildiği
- Verilen sürenin makul olup olmadığı ve sonucunun ne olduğu
- Aynen ifa mı yoksa sözleşmeden dönme mi tercih edildiği
- Seçilen yolun geri dönülemez sonuçlarının değerlendirilip değerlendirilmediği
- Faiz talebinin hangi tarihten itibaren yürütüleceği
İhtarsız açılan davalarda faizin başlangıcı ve bazen talebin kendisi tartışmalı hâle gelir. Bu nedenle ihtar, dava hazırlığının değil hak talebinin ilk adımı sayılmalıdır.
Arabuluculuk Aşamasını Boşa Harcamamak
Ticari nitelikteki alacak ve tazminat taleplerinde arabuluculuk, dava öncesi zorunlu bir aşama olarak öngörülmüştür. Bu aşama çoğu zaman formalite gibi görülüp hazırlıksız geçilir. Oysa toplantıya gelirken zarar tablosunun ve dayanak belgelerin hazır bulundurulması, karşı tarafın gerçek bir teklif üretmesini sağlar. Anlaşmama tutanağının içeriği ise sonraki dava dosyasında tarafların pozisyonunu gösteren bir belge hâline gelir.
Sulh ve İbra Metinlerindeki Gizli Risk
Ödeme karşılığı imzalanan metinler çoğu kez tüm talepleri kapsayan geniş bir ibra içerir. Henüz ortaya çıkmamış zararlar, gizli ayıptan doğan haklar veya gecikme kaynaklı kayıplar bu metinle birlikte kapanabilir. Sulh düşünülüyorsa metnin kapsamı kalem kalem sınırlandırılmalı, hangi taleplerin saklı tutulduğu açıkça yazılmalıdır. Ödemenin taksitli olduğu hâllerde, ödeme tamamlanmadan ibranın hüküm doğurmayacağı da düzenlenmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Sözleşmenin kendi hükümleri ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, sulh metnini imzalamadan önce mutlaka hukuki inceleme yaptırmanız önerilir.