Tazminat davalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman zararın büyüklüğü değil, o zararın nasıl hesaplanıp nasıl talep edildiğidir. Yanlış kurulan bir talep, haklı bir dosyada bile kısmi ret ve masraf yükü doğurur. TBK ve HMK ekseninde hazırlanan bu rehber, hesap kurgusunu usul takvimiyle birlikte ele alır.
Zarar Kalemlerinin Ayrıştırılması
Hesap yapmadan önce zararın türlerine ayrılması gerekir. Fiilen yapılan harcamalar, kazanç kaybı, gelecekte doğacak giderler ve manevi zarar farklı ispat araçlarıyla desteklenir. Hepsini tek bir toplam rakamda birleştirmek, karşı tarafın itirazını kolaylaştırdığı gibi, bilirkişi incelemesinde kalemlerin izlenmesini de zorlaştırır.
Belirsiz Alacak mı, Kısmi Dava mı?
Talep türünün seçimi, dava açıldıktan sonra düzeltilmesi güç bir tercihtir. Zararın miktarı davacıdan beklenemeyecek şekilde belirsizse belirsiz alacak yolu gündeme gelir; miktar belirlenebiliyor ancak bir bölümü dava ediliyorsa kısmi dava söz konusudur. Yanlış tercih, faiz başlangıcı ve zamanaşımı bakımından sonuç doğurur. Bu nedenle dilekçeyi yazmadan önce eldeki verinin hesap yapmaya yeterli olup olmadığı dürüstçe değerlendirilmelidir.
Faiz ve Başlangıç Tarihi
Faiz talebinin dilekçede açıkça yer alması ve hangi tarihten itibaren istendiğinin gösterilmesi gerekir. Haksız fiilden doğan zarar ile sözleşmeye aykırılıktan doğan zararda başlangıç anı farklı kurgulanır; ihtarname çekilmişse ihtarın tebliğ tarihi dosyanın kritik verisi hâline gelir. İhtar ve tebligat belgelerinin ayrı bir dosyada tutulması, bu tartışmayı en baştan kapatır.
Merci ve Ön Şart Hataları
- Ticari nitelikteki uyuşmazlığın genel mahkemede açılması ve dava şartı olan arabuluculuğun atlanması.
- Tüketici işleminden doğan talebin TKHK kapsamındaki merci yerine doğrudan genel mahkemeye taşınması.
- Yetkili mahkemenin sözleşmedeki kayıt gözetilmeden belirlenmesi.
- Sigorta ilişkisinden doğan talepte başvuru zorunluluğunun gözden kaçırılması.
Hesap Dosyasının Kurulması
Hesabın dayanacağı belgeler, dava açılmadan önce tek bir tabloda toplanmalıdır: fatura ve ödeme kayıtları, gelir belgeleri, raporlar ve varsa taraflar arasındaki yazışmalar. Her belgeye, hangi zarar kalemini desteklediği not edilmelidir. Bu eşleştirme yapıldığında, bilirkişi raporuna itiraz aşamasında hangi kalemin neden eksik hesaplandığı somut olarak gösterilebilir; aksi hâlde itiraz genel bir memnuniyetsizlik metnine dönüşür.
Buradaki anlatım genel bir yöntem çerçevesidir; zararın niteliği ve taraflar arasındaki hukuki ilişki değiştikçe hem hesap yöntemi hem izlenecek usul farklılaşır. Talep türü seçilmeden önce hukuki değerlendirme alınması, sonradan telafisi güç sonuçları önler.