Sözleşmeden veya haksız fiilden doğan tazminat dosyalarında iki tartışma neredeyse her zaman birlikte yürür: talep zamanaşımına uğradı mı, uğramadıysa tutar nasıl hesaplanacak? TBK, HMK ve tüketici işlemleri bakımından TKHK ekseninde ilerleyen bu tartışmaların ikisi de belgeye dayanır. Aşağıda, iki başlığı tek bir hazırlık planında birleştiren bir yaklaşım özetlenmiştir.
Sürenin Başladığı Anı Gösterebilmek
Zamanaşımı tartışmasının kilit noktası, sürenin hangi tarihte işlemeye başladığıdır. Zararın ve sorumlusunun öğrenildiği an, muacceliyet tarihi ya da edimin ifa edilmesi gereken gün, dosyaya farklı belgelerle yansır: teslim tutanağı, fatura, ihtarname, banka dekontu, yazışma. Bu belgelerin tarih sırasına dizilmesi, savunmanın ya da talebin dayanağını görünür kılar.
Kesilme ve Durma Hâllerini Gösteren Kayıtlar
- Borçlunun borcu kabul ettiğini gösteren yazışma veya kısmî ödeme
- İcra takibinin başlatıldığını gösteren takip talebi ve tebliğ evrakı
- Dava veya arabuluculuk başvurusunun tarihini gösteren belgeler
- Taraflar arasında yapılan yapılandırma veya ek protokoller
- Karşı tarafın süreye ilişkin beyanlarını içeren tutanaklar
Hesabın Dayanağını Kurmak
Tazminat tutarı, dosyaya konulan belgelerden türetilebiliyorsa güçlüdür. Fiili zarar için fatura ve ödeme kayıtları, kazanç kaybı için önceki dönem gelir belgeleri, yenileme maliyeti için karşılaştırmalı teklifler dosyaya girmelidir. Faiz talebi de aynı titizlikle kurulmalı; başlangıç tarihi ve türü, dayandığı belgeyle uyumlu gösterilmelidir. Bilirkişi incelemesi istenecekse, incelenmesi istenen kalemler tek tek yazılmalıdır.
Bedel Artırımı Öncesi Kontrol
Belirsiz alacak veya kısmî dava tercihinin sonuçları, hem zamanaşımı hem harç bakımından farklıdır. Tutarın artırılacağı aşamaya gelindiğinde, ilk dilekçede saklı tutulan hakların açıkça yazılmış olması gerekir. Bu nedenle dava türü tercihinin, hesap raporu beklenmeden en başta bilinçli yapılması önerilir.
Not
Zamanaşımı süresi, alacağın niteliğine göre değişir; hangi hükmün uygulanacağı ise sözleşmenin tipine ve tarafların sıfatına bağlıdır. Bu tespit yapılmadan yürütülen hazırlık eksik kalır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; alacağın türü ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, dosyanız için profesyonel değerlendirme almanız uygun olur.