Arama, el koyma, yakalama, tutuklama, adli kontrol ve iletişimin denetlenmesi gibi koruma tedbirleri, soruşturmanın en erken aşamasında uygulanır ve savunmanın manevra alanını doğrudan belirler. Bu aşamada yapılan başvurunun hangi hâkimliğe veya mahkemeye yöneltildiği, itirazın esasının incelenip incelenmeyeceğini belirler. Aşağıda CMK, TCK ve 5275 sayılı Kanun ekseninde ispat odaklı bir itiraz planı ele alınmıştır.
Tedbirin türü, itirazın adresini belirler
Koruma tedbirlerinde tek bir itiraz kapısı yoktur. Soruşturma evresinde hâkimlik tarafından verilen kararlara karşı itiraz ile kovuşturma evresinde mahkemece verilen kararlara karşı itiraz farklı yürür; infazla ilgili şikâyetler ise 5275 kapsamında ayrı bir kanaldan ele alınır. Karar örneğinde gösterilen kanun yolu bilgisi, doğru adresi bulmanın en sağlam yoludur.
Sık yapılan üç yönlendirme hatası
- Soruşturmanın gizliliği aşamasında verilen bir karara, dosyanın görüldüğü esas mahkemesi varmış gibi dilekçe yazılması
- İnfaz rejimine ilişkin şikâyetin, tedbir kararına itiraz gibi sunulması
- El konulan eşyanın iadesi talebinin, soruşturmayı yürüten makam yerine doğrudan başka bir birime iletilmesi
İtiraz dilekçesinin ispat omurgası
İtiraz, kararın haksız olduğunu söylemekle değil, somut olgu göstermekle sonuç verir. Bu nedenle dilekçede şu üç eksen ayrı ayrı kurulmalıdır:
- Tedbirin dayandığı şüphe eşiğinin dosyadaki hangi delille karşılanmadığı, sayfa numarası vererek gösterilir.
- Ölçülülük tartışması yapılır: aynı amacın daha hafif bir tedbirle sağlanıp sağlanamayacağı somut şekilde önerilir.
- Kişiselleştirme yapılır; sabit ikametgâh, çalışma durumu, sağlık raporu ve aile bağı gibi kaçma şüphesini zayıflatan belgeler eklenir.
Delilin hukuka uygunluğu ayrı bir savunma katmanıdır
Bir delilin içeriği aleyhe olsa bile elde ediliş biçimi tartışmalıysa, bu husus itiraz dilekçesinde ayrı başlık altında işlenmelidir. Arama kararının kapsamı ile fiilen aranan yerin örtüşüp örtüşmediği, el koyma tutanağındaki tanık ve imza durumu, dijital materyalin yedeklenme usulü ve imaj alma kaydı ayrı ayrı incelenmelidir. Dijital delilde kopya alma ve mühürleme zincirindeki kopukluk, sonraki aşamalarda esasa etkili bir savunma başlığına dönüşebilir.
Reddedilirse ne yapılır?
İtirazın reddi, konunun kapandığı anlamına gelmez. Koşullarda değişiklik oldukça yeni taleplerde bulunulabilir; ancak her yeni talep, yalnızca önceki dilekçenin tekrarı olursa aynı sonuçla karşılaşır. Değişen olgu, yeni belge veya dosyaya giren yeni beyan mutlaka gösterilmelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir; soruşturmanın kapsamı ve dosyadaki delil durumuna göre izlenecek yol değişir. Koruma tedbiri uygulanan dosyalarda gecikmeden bir ceza avukatına başvurulması önemlidir.