İddianamenin kabulüyle soruşturma sona erer ve kovuşturma başlar. Bu geçiş yalnızca dosyanın el değiştirmesi değildir; savunmanın araçları, talep etme biçimi ve süreleri de değişir. CMK çerçevesinde yürüyen bu aşamada yapılan usul hataları, esasa ilişkin haklı savunmaların dahi karşılıksız kalmasına yol açabilir. Aşağıdaki liste, usule aykırı işlem kaynaklı hak kayıplarını azaltmayı amaçlar.
Duruşma Öncesi Dosya Denetimi
İlk duruşmadan önce dosyanın tamamının okunması, iddianamedeki anlatım ile dosyadaki delillerin birebir karşılaştırılması gerekir. İddianamede yer alan bir olgunun dosyada karşılığı yoksa, bu husus duruşmada tutanağa geçirilerek tartışmaya açılmalıdır. Delilin hukuka uygun yöntemle elde edilip edilmediği de bu aşamada denetlenir; hukuka aykırı biçimde elde edilen delillerin hükme esas alınamayacağı, ceza muhakemesinin temel ilkelerindendir.
Talepler Tutanağa Geçmediyse Yapılmamış Sayılır
- Tanık dinletme talebinin, tanığın neyi ispatlayacağı belirtilerek yapılması
- Bilirkişi raporuna itirazın gerekçeli ve süresinde sunulması
- Suçun niteliği değişirse ek savunma hakkının kullanılması
- Keşif, yer gösterme veya yeniden inceleme taleplerinin yazılı hâle getirilmesi
- Esas hakkındaki mütalaaya karşı savunmanın kapsamlı hazırlanması
Karar Sonrası Kanun Yolları
Hüküm duruşmada yüze karşı açıklandığında süre, tebliği beklenmeksizin işlemeye başlar. Bu ayrımın gözden kaçması, en sık rastlanan hak kaybı sebeplerindendir. Kanun yoluna başvururken gerekçenin sonradan sunulacak olması, başvurunun süresinde yapılmasını zorunlu olmaktan çıkarmaz. Başvuru dilekçesinde hangi hükme, hangi yönüyle itiraz edildiğinin açıkça belirtilmesi gerekir.
İnfaz Aşamasını Baştan Hesaba Katmak
Verilecek cezanın türü ve süresi, 5275 sayılı Kanun kapsamındaki infaz rejimini doğrudan etkiler. Denetimli serbestlik, koşullu salıverilme ve infazın ertelenmesi ihtimalleri, yargılama stratejisi kurulurken göz ardı edilmemelidir. TCK bakımından lehe hükümlerin uygulanması talebi de ayrıca ve açıkça ileri sürülmelidir.
Değerlendirme
Bu metin genel bilgilendirme içindir. İsnat edilen suç, delil durumu ve yargılamanın aşaması izlenecek yolu tümüyle değiştirir. Ceza yargılamasında sürelerin geri dönüşü çoğu zaman bulunmadığından, her aşamada hukuki destekle ilerlenmesi önemlidir.