Soruşturma aşamasında yapılmayan iş, kovuşturmada kolay kolay telafi edilmez. CMK ve TCK ekseninde yürüyen dosyalarda takipsizlik kararlarının önemli bir bölümü, delil bulunmamasından değil, mevcut delilin toplanmasının hiç talep edilmemiş olmasından kaynaklanır. Bu rehber, hem soruşturma sırasında hem de karar sonrasında yapılacakları sıralar.
Talebi Kayda Geçirmek
Şikâyet dilekçesinde delil talepleri somut biçimde yazılmalıdır. Kamera kaydı isteniyorsa hangi noktaya ait olduğu, banka hareketi isteniyorsa hangi hesap ve hangi tarih aralığı, iletişim kaydı isteniyorsa hangi hat belirtilmelidir. Genel ifadelerle yapılan talepler çoğu zaman karşılıksız kalır. Ayrıca birçok kayıt türü sınırlı bir süre saklandığından, talebin gecikmesi delilin fiilen yok olması anlamına gelir.
Takipsizlik Sonrasındaki Sınırlı Pencere
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar tebliğ edildikten sonra, kanunda öngörülen on beş günlük süre içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. Bu sürenin başlangıcı tebliğ tarihidir; kararın öğrenildiği tarih değil. Tebligatın adres nedeniyle geç ulaşması durumunda, tebligat evrakının incelenmesi ayrı bir başlık olarak ele alınmalıdır.
İtiraz Dilekçesinde Somutlaştırma
- Karardaki her gerekçe ayrı ayrı ele alınır, tamamı için tek bir itiraz cümlesi kurulmaz.
- Toplanmamış her delil, neden sonuca etki edeceği açıklanarak tek tek belirtilir.
- Dosyada bulunan ancak değerlendirilmediği düşünülen belgelere sayfa bazında atıf yapılır.
- Yeni ortaya çıkan belgeler varsa, ne zaman ve nasıl elde edildiği açıklanarak sunulur.
- Talep, hangi soruşturma işleminin yapılmasını istediğini açık biçimde ortaya koyar.
Gözden Kaçan Delil Kaynakları
- Olay yerine yakın işletmelere ait özel güvenlik kayıtları
- Kurum içi yazışmalar, görev çizelgeleri ve giriş çıkış kayıtları
- Sağlık kuruluşlarında oluşan muayene ve tedavi kayıtları
- Şikâyetçi ile şüpheli arasındaki ödeme ve mesaj trafiği
- Aynı olaya ilişkin başka bir dosyada alınmış ifadeler
Kapanış Notu
Ceza soruşturmasında zamanlama, çoğu kez içeriğin kendisi kadar belirleyicidir. Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; suçun niteliği ve dosyanın aşaması izlenecek yolu değiştirdiğinden, karar tebliğ edilir edilmez hukuki değerlendirme alınması yararlı olur.