Banka hesabına ya da kripto varlık hesabına erişimin bir anda kısıtlanması, çoğu zaman kişinin kendi eyleminden değil, hesaba gelen bir transferin başka bir soruşturma dosyasıyla ilişkilendirilmesinden kaynaklanır. Böyle bir durumda kısa sürede yapılması gereken, blokenin kaynağını doğru tespit etmek ve fonun meşru kaynağını belgeye bağlamaktır. 5411, 5549 ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeler ekseninde bu süreç aşağıda ele alınmaktadır.
Kısıtlamanın Kaynağını Belirlemek
Uygulamada birbirinden farklı üç durum karıştırılır: bankanın kendi iç denetimi kapsamında uyguladığı kısıtlama, idari düzenlemeler uyarınca işlemin ertelenmesi ve bir ceza soruşturması kapsamında verilen elkoyma kararı. Her birinin başvuru mercii ve süresi ayrıdır. Bu nedenle ilk adım, kısıtlamanın hangi belgeye dayandığının bankadan yazılı olarak sorulması ve varsa karar örneğinin talep edilmesidir.
Fonun Kaynağını Gösteren Belge Seti
- Taşınmaz veya araç satışına ilişkin resmî senet ve ödeme kayıtları
- Ücret, kâr payı ya da ticari faaliyet gelirini gösteren beyanname ve bordrolar
- Kripto varlık işlemlerinde platform işlem dökümü, cüzdan adresleri ve transfer geçmişi
- Borç ilişkisine dayanan transferlerde sözleşme, dekont ve yazışmalar
- Yurt dışından gelen transferlerde havale açıklaması ve ilgili banka yazışmaları
Belgelerin kronolojik bir tabloya dizilmesi, paranın giriş ve çıkış hattının tek bakışta izlenmesini sağlar; bu tablo hem savunmanın hem de itiraz dilekçesinin omurgasını oluşturur.
İyi Niyetli Alıcı ve Mağdur Konumu
Dolandırıcılık dosyalarında para birden çok hesap üzerinden dolaştırıldığı için, zincirin ortasında yer alan kişilerin hesapları da kısıtlanabilir. Bu durumda ilişkinin gerçek bir ticari işleme dayandığının gösterilmesi belirleyicidir: satışın konusu, teslim kaydı, ilan ve mesajlaşma geçmişi ile karşı tarafın kimlik bilgileri birlikte sunulmalıdır. Aynı zamanda kişinin kendisinin de mağdur olduğu hâllerde ayrıca şikâyet yoluna gidilmesi, dosyadaki konumu netleştirir.
İtiraz Yolunun Doğru Seçilmesi
Soruşturma kapsamında verilen koruma tedbirlerine karşı itiraz, kanunda gösterilen mercie ve kısa süreler içinde yapılır. Bankaya yöneltilen yazılı talep ise idari nitelikte olup tedbir kararını ortadan kaldırmaz. İki yolun paralel yürütülmesi zaman kaybını önler; ancak dilekçelerin birbirini destekleyen tek bir anlatıya dayanması gerekir.
Usule Aykırı İşlem Riski
Karar örneği alınmadan yazılan genel içerikli itirazlar, süre geçtikten sonra yapılan başvurular ve belge sunulmaksızın verilen sözlü açıklamalar en sık görülen hatalardır. Ayrıca soruşturma sürerken yapılan yeni transferler, dosyada aleyhe yorumlanabileceğinden dikkat gerektirir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçevededir. Kısıtlamanın dayanağı ve dosyanın aşaması izlenecek yolu değiştirebileceğinden, itiraz hazırlanmadan önce dosyanın incelenmesi önerilir.