Haciz uygulandıktan sonra borçlunun kullanabileceği yollar sınırlı ve süreleri kısadır. İİK ve HMK ekseninde yürüyen bu süreçte en sık yapılan hata, birbirinden farklı iki yolun karıştırılmasıdır: borca ya da imzaya yönelik itiraz ile işlemin usulüne yönelik şikâyet aynı şey değildir ve farklı mercilere yapılır. Aşağıda bu ayrım üzerinden bir yol haritası sunuluyor.
İtiraz ile Şikâyetin Ayrılması
Ödeme emrine karşı ileri sürülen borcum yok, imza bana ait değil ya da borç zamanaşımına uğradı türündeki beyanlar itirazdır ve icra dairesine yöneltilir. Buna karşılık haczin uygulanma biçimi, tutanağın düzenlenmesi, kıymet takdiri ya da satış ilanındaki eksiklikler gibi işlemin usulüne ilişkin hususlar şikâyet konusudur ve icra mahkemesinin görev alanına girer. Yanlış yolu seçmek, sürenin boşa geçmesine yol açar.
Haciz Tutanağının Okunması
- Haczedilen malın tanımı, adedi ve niteliğinin ayırt edici biçimde yazılıp yazılmadığı.
- Üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülen malların tutanakta gösterilip gösterilmediği.
- Kıymet takdirine esas alınan verilerin belirtilip belirtilmediği.
- Hazır bulunanların ve imzadan imtina edenlerin kayda geçirilip geçirilmediği.
- İşlem saati ile tebliğ saati arasındaki tutarlılık.
Haczedilemezlik İddiasının Zamanı
Kanunda haczedilemeyeceği belirtilen mal ve haklara ilişkin iddianın gecikmeden ileri sürülmesi gerekir; bu iddia için öngörülen süre kaçırıldığında hak kaybı doğar. Konut, meslek ve sanatın icrası için gerekli araçlar ya da maaş üzerindeki sınırlar bakımından iddia ileri sürülecekse, mala ilişkin durumun belgeyle desteklenmesi beklenir. Tapu kaydı, ikamet belgesi, meslek odası kaydı ve gelir dökümü bu noktada işlev görür.
Maaş ve Emekli Aylığı Haczinde Dikkat
Ücret üzerindeki hacizde uygulanan oran sınırları ile borçlunun rızasına dayalı kesintiler farklı hukuki temele dayanır. İşverene gönderilen müzekkerede uygulanan kesintinin sınırı aşıp aşmadığı düzenli olarak kontrol edilmelidir. Birden fazla dosyadan kesinti yapılıyorsa, sıra ve toplam oran ayrıca denetlenir.
İstihkak İddiasında Üçüncü Kişinin Durumu
Haczedilen malın borçluya değil üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülüyorsa, iddianın haciz sırasında ya da öğrenmeden sonra öngörülen süre içinde bildirilmesi gerekir. Fatura, teslim belgesi, sigorta poliçesi ve ödeme kaydı gibi mülkiyeti gösteren belgelerin, malın haciz tarihinden önceki dönemine ait olması önem taşır.
Süre Takvimi Kurmak
Ödeme emrinin tebliği, itiraz süresi, şikâyet süresi, kıymet takdirine itiraz ve satış aşaması tek bir çizelgede izlenmelidir. Bu dosyalarda hak kaybının başlıca sebebi karmaşık hukuki tartışmalar değil, tarihlerin takip edilmemesidir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Takibin türü ve dosyanın aşaması kullanılabilecek yolu değiştirdiğinden, tebligatı aldıktan hemen sonra hukuki destek alınması önerilir.