Kripto varlık işlemleri sonrasında hesabın kullanılamaz hâle gelmesi tek bir sebebe dayanmaz. Bloke; bir ceza soruşturması kapsamında verilen el koyma kararından, mali suçlarla mücadele mevzuatı çerçevesindeki işlem askıya alınmasından ya da doğrudan kurumun kendi risk politikasından kaynaklanabilir. Blokeyi kaldırmak için atılacak adım, kaynağın doğru tespitiyle başlar; yanlış merciye yapılan başvuru hem zaman kaybettirir hem de dosyada aleyhe bir beyan olarak kalabilir.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
- Adli el koyma: soruşturma kapsamında hâkim veya savcılık kararı bulunur, dosya numarası öğrenilebilir
- İdari nitelikli askıya alma: 5549 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükler çerçevesinde işlem geçici olarak durdurulur
- Kurum kaynaklı kısıtlama: 5411 sayılı Kanun kapsamındaki bankanın ya da platformun sözleşmesel risk politikası uygulanır
- Şüpheli hesap zinciri: parası aktarılan hesap sahibi olarak dosyaya dâhil olma hâli
Mağdur mu, Şüpheli mi Konumundasınız
Kripto dolandırıcılığı dosyalarında aynı kişi hem parasını kaptıran mağdur hem de para geçişine aracılık ettiği düşünülen hesap sahibi olabilir. İkinci ihtimalde TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklamaya ilişkin 282. maddesi gündeme gelir ve savunmanın merkezine kastın bulunmadığı, işlemin ticari bir ilişkiye dayandığı ve karşı tarafla önceden bir bağ olmadığı hususları yerleşir. Bu iki konum arasındaki fark, dilekçenin tonunu ve talep sırasını baştan değiştirir.
Blokenin Kaldırılması İçin İzlenecek Sıra
- Kurumdan blokenin dayanağı ve varsa dosya bilgisi yazılı olarak istenir.
- Adli bir karar varsa soruşturma dosyasına vekâletle erişim sağlanır ve kısıtlama kararı olup olmadığı öğrenilir.
- Paranın meşru kaynağı; maaş bordrosu, satış sözleşmesi, vergi beyanı, borsa işlem geçmişi gibi belgelerle zincir hâlinde gösterilir.
- Savcılığa iade ve blokenin kaldırılması talebi sunulur; reddedilirse karara karşı sulh ceza hâkimliğine itiraz yolu kullanılır.
- Adli dayanak yoksa kuruma karşı sözleşmesel yollar ve genel hükümlere göre talepler değerlendirilir.
İşlem Zincirini Belgelendirme
Bu tür dosyalarda ispat gücü, anlatının değil kayıt bütünlüğünün eseridir. Cüzdan adresleri, işlem kimlikleri, platform çıktıları, banka dekontları ve yazışmalar tek bir kronolojik tabloda birleştirildiğinde paranın hangi aşamada kimin kontrolüne geçtiği görünür hâle gelir. Sermaye piyasası mevzuatındaki kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeler kapsamında faaliyet gösteren bir platform söz konusuysa, o platformun kayıt tutma yükümlülüğü de talep edilecek deliller arasına eklenmelidir.
Sürecin Sık Görülen Usul Tuzakları
Blokenin kaldırılmasını beklerken suç duyurusunda bulunmamak, iade talebini dosyaya değil yalnızca kuruma iletmek, itiraz süresini kararın öğrenildiği tarihe göre değil kurumun bildirimine göre saymak en sık karşılaşılan hatalardır. Her yazışmanın tarih ve kayıt numarası tutulduğunda bu risk büyük ölçüde azalır.
Buradaki değerlendirmeler geneldir. Blokenin dayanağı ve dosyadaki konum sonucu bütünüyle değiştirdiğinden, ilk yazılı beyandan önce bir hukukçudan görüş alınması yerinde olacaktır.