İcra takibinde borçlunun en değerli hakkı, çoğu zaman yedi gün içinde kullanılması gereken haktır. İİK, ilamsız takipte ödeme emrine itiraz ve icra işlemlerine karşı şikâyet için kısa süreler öngörür. Bu süreler kaçırıldığında takip kesinleşir ve tartışma, borcun var olup olmadığından haczedilen malın durumuna kayar.
İtiraz ile Şikâyet Aynı Şey Değildir
İtiraz, borcun kendisine veya imzaya yöneliktir ve genel haciz yolunda icra dairesine yapılır; süresinde yapıldığında takip kendiliğinden durur. Şikâyet ise icra dairesinin işleminin hukuka aykırılığına ilişkindir ve icra mahkemesine yapılır; takibi kendiliğinden durdurmaz. Kambiyo senetlerine özgü takipte ise itiraz doğrudan icra mahkemesine yapılır, süresi daha kısadır ve kural olarak takibi durdurmaz. Bu üç yolun karıştırılması, uygulamada en sık rastlanan usul hatasıdır.
Yedi Günlük Sürenin İşlediği Hâller
- Genel haciz yolunda ödeme emrine itiraz süresi
- İcra dairesinin bir işlemine karşı şikâyet süresi
- Haczedilmezlik iddiasının haczin öğrenildiği tarihten itibaren ileri sürülmesi
- Kıymet takdirine itiraz gibi satış sürecine ilişkin belirli başvurular
- Bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hâlinde şikâyet süresizdir
İtirazdan Sonra Alacaklının Yolu
- İtirazın kaldırılması için icra mahkemesine başvurulur; bu yol belgeye dayalıdır ve kısa bir süreye tabidir.
- Elde yeterli belge yoksa genel mahkemede itirazın iptali davası açılır; bu davanın süresi daha uzundur.
- Haksız itiraz hâlinde icra inkâr tazminatı talebi dilekçeye eklenir.
- İmzaya itiraz edilmişse imza incelemesi talebi ayrıca yöneltilir.
- Takip durmuşsa ihtiyati haciz imkânı ayrıca değerlendirilir.
Hacze Karşı Borçlunun Elindeki Araçlar
Haczedilen mal üçüncü kişiye aitse istihkak iddiası gündeme gelir ve bu iddianın haciz sırasında ya da öğrenilmesinden sonra kısa süre içinde bildirilmesi gerekir. Maaş haczinde kanunun öngördüğü sınırın aşılması, ev eşyasının haczedilemezliği ve emekli aylığına ilişkin koruma hükümleri şikâyet konusu yapılabilir. Mal beyanında bulunma yükümlülüğü ise süresi içinde yerine getirilmediğinde ayrı sonuçlar doğurur.
Tebligat Denetimi Neden Önce Gelir
Tüm bu sürelerin başlangıcı tebligattır. Ödeme emrinin muhatabın adresinde usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği, kapıya yapıştırma işleminde komşuya haber verilip verilmediği ve tebliğ şerhinin içeriği titizlikle incelenmelidir. Usulsüz tebligat ileri sürülüyorsa öğrenme tarihi açıkça bildirilir ve süre bu tarihe göre hesaplanır. HMK'nın genel usul kuralları ile icra usulü arasındaki farklar da bu aşamada gözetilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. İcra dosyalarında süreler gün üzerinden işlediğinden, ödeme emri elinize ulaştığı gün bir hukukçuyla iletişime geçilmesi hak kaybını önler.