Maaşına haciz konulduğunu bordrosundan öğrenen kişilerin çoğu, aslında çok daha erken bir aşamada kendisine ulaşan ödeme emrini fark etmemiştir. Bu rehber, İİK kapsamındaki ilamsız takipte hangi işleme itiraz, hangi işleme şikâyet yolunun açık olduğunu ve sürelerin nasıl yönetileceğini ele alır.
İlk Yedi Gün
İlamsız takipte ödeme emrinin tebliği ile birlikte kısa bir pencere açılır. Borca, faize veya imzaya itiraz kural olarak yedi gün içinde icra dairesine bildirilir. İtirazın yazılı biçimde ve hangi kaleme yönelik olduğu belirtilerek yapılması gerekir. Özellikle imzaya itiraz, ayrıca ve açıkça yapılmadığı takdirde imza ikrar edilmiş sayılır ve bu nokta sonradan tartışılamaz. Süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur; itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.
İtiraz mı Şikâyet mi
Bu iki kavramın karıştırılması, en sık görülen usul kazasıdır. İtiraz, borcun kendisine veya miktarına yöneliktir ve muhatabı icra dairesidir. Şikâyet ise icra dairesinin bir işleminin hukuka aykırı olduğu iddiasına dayanır ve icra mahkemesine yapılır. Şikâyet süresi kural olarak öğrenmeden itibaren yedi gündür; ancak kamu düzenine aykırılık ve bir hakkın yerine getirilmemesi gibi hâllerde süreye bağlı olmaksızın ileri sürülebilir. Haczedilemeyecek bir gelirin haczedilmesi iddiası, borca itirazın değil şikâyetin konusudur.
Maaş Haczinde Ölçü ve Sıra
Maaş ve ücretlerin tamamı haczedilemez; İİK, bu gelirlerin dörtte birinden az olmamak üzere kısmen haczedilebileceğini düzenler. Borçlunun ve ailesinin geçinmesi için gerekli miktar mahkemece değerlendirilir. Nafaka alacakları bakımından farklı bir rejim uygulanır ve bu alacaklar sıraya girmeksizin öncelik taşır. Birden fazla haciz bulunduğunda ise ödeme, kesinti tavanı aşılmayacak biçimde sıraya göre yapılır; işverenin bu sırayı gözetmeden kesinti yapması ayrı bir sorumluluk doğurur.
Takibin Devamı ve Alacaklının Seçenekleri
İtiraz üzerine duran takipte alacaklının önünde iki yol vardır. Elinde İİK'nın aradığı nitelikte bir belge varsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir; bu yol dar yetkili ve kısa sürelidir. Böyle bir belge yoksa genel mahkemede itirazın iptali davası açılır ve bu davada haksız çıkan taraf bakımından ayrıca tazminat gündeme gelebilir. Borçlu açısından hangi yolun tercih edileceği, savunmanın kurgusunu da doğrudan etkiler.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Takip türü, tebligatın usulü ve gelirin niteliği sonucu değiştirebileceğinden, yedi günlük süreler işlemeye başladıktan sonra hızlı hareket edilmesi ve dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.