Banka hesabına erişimin bir anda kapanması, hesap sahibi açısından çoğu zaman gerekçesi bilinmeyen bir durumla başlar. Oysa blokenin kaynağı, izlenecek yolu tümüyle belirler: idari nitelikte bir işlemin ertelenmesi kararı ile ceza soruşturması kapsamındaki elkoyma kararı farklı mercilere ve farklı sürelere tabidir. Aşağıda 5411, 5549 sayılı kanunlar, sermaye piyasası mevzuatındaki kripto varlık düzenlemeleri ve TCK 282 çerçevesinde izlenecek adımlar anlatılmaktadır.
Blokenin kaynağını tespit etmek
İlk adım, bankadan blokenin dayanağının yazılı olarak sorulmasıdır. Şüpheli işlem bildirimi sonrası işlemin geçici olarak ertelenmesi, savcılık talimatıyla getirilen bir kısıtlama ve mahkeme kararıyla uygulanan elkoyma birbirinden ayrı hukuki kurumlardır. Dayanak öğrenilmeden hazırlanan itiraz dilekçesi, çoğu zaman yanlış mercie sunulduğu için hiç incelenmez.
Fon akışının kronolojisi
- Bloke edilen tutarın hangi tarihte ve hangi kaynaktan hesaba girdiğini belirleyin.
- Her giriş için dayanak belgeyi eşleştirin: satış sözleşmesi, fatura, tapu, kira geliri veya maaş bordrosu.
- Aracı kurum ve platform ekstrelerini işlem numaralarıyla birlikte temin edin.
- Nakit girişlerin kaynağını açıklayan banka içi transfer kayıtlarını ayrıca ekleyin.
- Kronolojiyi tek sayfalık bir akış tablosuna dönüştürerek dilekçeye ek yapın.
İtiraz ve talep yolları
Ceza soruşturması kapsamında verilen elkoyma ve benzeri koruma tedbirlerine karşı CMK çerçevesinde itiraz yolu işletilir; itirazın süresi ve mercii kararın türüne göre belirlenir. İdari nitelikteki erteleme işlemlerinde ise dosyanın soruşturmaya dönüşüp dönüşmediği izlenmeli, tedbirin kaldırılması talebi kaynağını gösteren belgelerle birlikte sunulmalıdır. Aklama isnadı söz konusuysa, öncül suçun varlığına ilişkin tartışma savunmanın merkezine alınmalıdır.
Kripto varlıklarda ek adımlar
Kripto varlık hizmet sağlayıcıları sermaye piyasası mevzuatı kapsamında düzenlemeye tabidir ve müşteri tanıma yükümlülükleri bulunur. Bu nedenle cüzdan adresleri, platform işlem kayıtları ve zincir üzerindeki transfer bilgileri, fonun kaynağını göstermek bakımından banka kayıtları kadar önemlidir. Kayıtların platform tarafından saklanma sürelerinin sınırlı olabileceği dikkate alınarak talep erken yapılmalıdır.
Usul kaynaklı riskler
- Blokenin dayanağı öğrenilmeden savunma stratejisi kurulması
- İtirazın kararı veren merci yerine bankaya yöneltilmesi
- Kaynak beyanının belge eklenmeden yalnızca anlatımla yapılması
- Soruşturma dosyasındaki kısıtlama kararının varlığının gözden kaçırılması
- Bloke süresince doğan zararın hiç kayıt altına alınmaması
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve her dosya kendi olgularıyla değerlendirilir. Hesap kısıtlamalarına ilişkin adımlar teknik ve ceza hukuku boyutlarını birlikte içerdiğinden, başvuru yapılmadan önce hukuki destek alınması önerilir.