Ödeme emri eline ulaşan borçlu için iki ayrı yükümlülük aynı anda işlemeye başlar: takibe itiraz etmek ve mal beyanında bulunmak. Bu ikisi farklı sonuçlar doğurur ve birinin yapılması diğerinin yerine geçmez. İİK ve HMK ekseninde yürüyen bu süreçte en sık yaşanan kayıp, itirazın süresinde yapıldığı hâlde mal beyanının unutulmasıdır. Bu rehber, iki hattı birlikte planlamaya odaklanır.
İtiraz Neyi Durdurur, Neyi Durdurmaz
Genel haciz yoluyla takipte süresinde yapılan itiraz takibi durdurur; alacaklı bunu aşmak için itirazın kaldırılması ya da iptali yoluna başvurmak zorunda kalır. Kambiyo senetlerine özgü takipte ise durum farklıdır: itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz, icra mahkemesinden ayrıca durdurma kararı alınması gerekir. Bu ayrımı bilmeden yapılan itiraz, borçluya yanlış bir güven duygusu verir ve haciz aşamasına hazırlıksız yakalanılır.
İtiraz Dilekçesinde Neye Dikkat Edilir
- Borca mı, imzaya mı, faize mi yoksa yetkiye mi itiraz edildiği ayrı ayrı belirtilmelidir
- İmzaya itiraz açıkça yapılmazsa imza kabul edilmiş sayılır
- Yetki itirazı yapılırken yetkili icra dairesi de gösterilmelidir
- Borcun bir kısmına itiraz ediliyorsa kabul edilen tutar net yazılmalıdır
- Zamanaşımı iddiası varsa dayanağıyla birlikte ileri sürülmelidir
Mal Beyanı: Unutulan Yükümlülük
Mal beyanı, borcu karşılamaya yetecek malvarlığının ya da hiç malvarlığı bulunmadığının icra dairesine bildirilmesidir. Beyanda bulunmamak, hakkında ayrı bir yaptırım öngörülen bir davranıştır ve alacaklının şikâyeti üzerine icra ceza mahkemesinde sonuç doğurabilir. Beyanın gerçeğe aykırı yapılması ise ayrıca daha ağır sonuçlara yol açar. Bu nedenle beyan, avukatla birlikte ve gerçek malvarlığı tablosuna dayanarak hazırlanmalıdır.
Süre Takvimini Tek Sayfada Tutmak
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebligat şekli kaydedilir.
- İtiraz süresinin son günü ve mal beyanı süresinin son günü ayrı ayrı işaretlenir.
- Tebligat usulsüz yapılmışsa öğrenme tarihi esas alınarak şikâyet yoluna gidilir.
- İtiraz sonrası alacaklının açacağı davaya karşı savunma dosyası önceden hazırlanır.
- Haciz ihtimaline karşı haczedilemeyecek mal ve gelirlere ilişkin itiraz zemini oluşturulur.
Usule Aykırı İşlemin En Pahalı Biçimi
İtirazın icra dairesi yerine doğrudan mahkemeye verilmesi, dilekçenin süresinde olsa bile hükümsüz kalmasına yol açabilir. Aynı şekilde vekâletnamesi dosyaya sunulmamış bir kişinin yaptığı itiraz tartışmalı hâle gelir. Tebligat evrakının atılması ise en sık yapılan pratik hatadır; süre tartışmasında ispat yükü çoğu zaman borçlunun üzerinde kalır.
Buradaki bilgiler genel çerçeveyi anlatır; takip türü ve dayanak belge süreci baştan değiştirir. Ödeme emrini aldığınız gün bir avukatla görüşmeniz, sonraki tüm adımları kolaylaştırır.