Hesabına erişemeyen bir kişinin karşılaştığı ilk soru şudur: bu kısıtlama bankanın kendi kararı mı, idari bir tedbir mi, yoksa adli bir el koyma mı? 5411, 5549, SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde bakıldığında her birinin itiraz mercii ve süresi farklıdır. Yanlış kapıya vurmak, usule aykırı işlem nedeniyle günlerin kaybı anlamına gelir.
Kısıtlamanın Kaynağını Ayırt Etmek
Bankanın şüpheli işlem bildirimi yapması tek başına hesabın kapatılması sonucunu doğurmaz. Buna karşılık savcılık talebiyle verilen ve sulh ceza hâkimliğince onaylanan el koyma kararı, hesabı doğrudan bloke eder. Bir de bankanın kendi sözleşme ve uyum politikası gereği uyguladığı geçici kısıtlamalar vardır. Müşteriye çoğu zaman yalnızca kısa bir bildirim yapıldığından, ilk iş bankadan kısıtlamanın hukuki dayanağının yazılı olarak istenmesidir. Dayanak adli bir karara işaret ediyorsa dosya numarası öğrenilmeli ve karar örneği talep edilmelidir.
Kaynağa Göre İtiraz Hattı
- Adli el koyma söz konusuysa itiraz, kararı veren hâkimliğe ve oradan itiraz merciine yöneltilir.
- Bankanın kendi uygulaması söz konusuysa önce banka nezdinde yazılı itiraz, ardından ilgili denetim mercilerine şikâyet gündeme gelir.
- Sözleşmeden doğan zarar iddiası varsa TBK hükümleri çerçevesinde ayrı bir talep kurulur.
- Kripto varlık hizmet sağlayıcısı üzerinden yapılan işlemlerde, sağlayıcının tabi olduğu düzenleyici çerçeve ayrıca incelenir.
Paranın Kaynağını Gösteren Dosya
Aklama şüphesine karşı en etkili savunma, varlığın hukuka uygun kaynağını kesintisiz biçimde gösteren belge zinciridir. Bu zincir kurulurken şu kalemler tarih sırasıyla dizilir:
- Gelirin doğduğu belge: maaş bordrosu, satış sözleşmesi, tapu, fatura ya da kâr payı kararı.
- Gelirin bankaya girişini gösteren dekont ve hesap ekstresi.
- Vergisel beyan ve varsa ödeme makbuzları.
- Kripto varlık alım satımında borsa işlem geçmişi ve cüzdan adresleri.
- Üçüncü kişilerden gelen transferlerde, gönderenle aradaki hukuki ilişkiyi açıklayan belgeler.
İtiraz Dilekçesinde Ne Anlatılmalı
Dilekçenin ağırlık merkezi, hesabın kısıtlanmasının ölçülü olup olmadığıdır. Şüphenin dayandığı işlem sayısı ile bloke edilen tutar arasındaki oransızlık, kısıtlamanın kişinin geçimini ve ticari faaliyetini durdurması ve daha hafif bir tedbirin yeterli olacağı gibi noktalar somut verilerle ortaya konmalıdır. Genel ifadeler yerine hangi işlemin hangi belgeyle açıklandığı tablo hâlinde sunulduğunda inceleme hızlanır.
Ret Hâlinde Sonraki Adım
İtirazın reddi hâlinde dosya kapanmaz. Soruşturma ilerledikçe yeni belge sunularak tedbirin kaldırılması yeniden istenebilir; ayrıca kısıtlamanın kapsamının daraltılması, örneğin belirli bir tutarın serbest bırakılması ayrı bir talep olarak ileri sürülebilir.
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi tanıtmak içindir. Her dosyada şüphenin dayanağı ve işlem hacmi farklı olduğundan, itiraz metnini hazırlamadan önce dosya içeriğinin bir hukukçuyla incelenmesi gerekir.