İcra takibinde borçlunun elindeki en kısa süreler, takibin en başında işlemeye başlar. Ödeme emrinin tebliğinden sonraki günlerde yapılmayan bir itiraz, sonraki aylarda ne kadar güçlü savunma yapılırsa yapılsın telafi edilemez. Aşağıda İİK ve HMK ekseninde haciz süreci, mal beyanı yükümlülüğü ve itiraz adımları, usule aykırı işlem riski üzerinden ele alınmıştır.
Ödeme Emri ile Haciz İhbarnamesini Karıştırmayın
Borçluya gönderilen ödeme emri ile üçüncü kişiye gönderilen haciz ihbarnamesi tamamen farklı belgelerdir ve farklı süreler doğurur. Ödeme emrine karşı borca, faize veya imzaya itiraz edilirken; haciz ihbarnamesine karşı üçüncü kişinin borcu olmadığını bildirmesi söz konusudur. Belgenin türü doğru okunmadan yapılan itiraz, süresinde yapılmış sayılmaz.
Mal Beyanının Kapsamı ve Sonuçları
Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde mal beyanında bulunmakla yükümlüdür. Beyanın yalnızca mevcut malları değil, gelir kaynaklarını ve borcu karşılamaya yetecek ölçüde geçim durumunu da içermesi gerekir. Beyanda bulunulmaması veya gerçeğe aykırı beyan verilmesi ayrı yaptırımlara tabidir. Borca itiraz edilmiş olması, mal beyanı yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Şikâyet Yolu: İcra Mahkemesinin Denetimi
Takibin kendisine değil, icra dairesinin yaptığı işleme yönelik aykırılıklar itirazla değil şikâyetle ileri sürülür. Haczin usulüne aykırı yapılması, tutanağın eksik düzenlenmesi veya kıymet takdirinin hatalı olması bu kapsamdadır. Şikâyet kural olarak işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır; kamu düzenine ilişkin aykırılıklar ise süresiz şikâyete tabidir.
Haczedilemeyecek Mal ve İstihkak İddiası
Borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli eşya ile mesleğini sürdürmesi bakımından zorunlu araçlar hakkında haczedilmezlik şikâyeti gündeme gelebilir. Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası ise istihkak prosedürüne tabidir ve haciz sırasında ileri sürülmesi hâlinde tutanağa geçirilmesi gerekir. Bu iddiaların haciz mahallinde dile getirilmemesi, sonraki aşamada ispatı ciddi biçimde zorlaştırır.
Takvim Kurmadan Yapılan Hatalar
- Usulsüz tebligatın öğrenme tarihine göre ayrıca ileri sürülmemesi
- İtirazın icra dairesi yerine doğrudan mahkemeye yapılması
- Kısmi itirazda kabul edilen tutarın açıkça gösterilmemesi
- İtirazın iptali ve itirazın kaldırılması yollarının karıştırılması
- Kıymet takdirine itiraz süresinin ihale aşamasına bırakılması
İcra dosyalarında günler, haftalar kadar belirleyicidir. Elinize ulaşan belgenin türünü ve başlattığı süreyi doğru tespit etmek için, tebligatı aldığınız anda hukuki değerlendirme almanız güçlü bir koruma sağlar.