Haciz işlemi, borçlu açısından itiraz edilebilecek tek bir işlem değil; her biri ayrı süreye ve ayrı mercie tabi bir işlemler zinciridir. İcra ve İflas Kanunu ile HMK çerçevesinde hazırlanan bu rehber, zincirin hangi halkasına hangi yolla müdahale edileceğini ve usule aykırı bir başvurunun neden esasa girilmeden reddedildiğini açıklar.
İtiraz mı, şikayet mi: temel ayrım
Borçlunun elindeki iki farklı araç sık sık birbirine karıştırılır. İtiraz, borcun kendisine veya imzaya yöneliktir ve ilamsız takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yapılır. Şikayet ise icra memurunun yaptığı işlemin kanuna aykırılığına yöneliktir ve icra mahkemesine yapılır. Borca itiraz süresini kaçıran borçlunun, aynı iddiayı şikayet adı altında icra mahkemesine taşıması sonuç vermez; bu, dosyalarda en sık görülen usul hatalarından biridir.
Haczedilmezlik iddiasının doğru zamanı
Maaş, emekli aylığı, ev eşyası ve mesleğin icrası için gerekli araçlar gibi kalemlerde haczedilmezlik iddiası, kural olarak haczin öğrenilmesinden itibaren yedi günlük şikayet süresi içinde ileri sürülmelidir. Burada iki nokta belirleyicidir: ilk olarak, borçlu haciz sırasında hazırsa süre haciz tarihinden işlemeye başlar. İkinci olarak, borçlunun haciz sırasında haczedilmezliği ileri sürmeyip sonradan başvurması halinde, iddianın kabul edilebilirliği tartışma konusu olur. Maaş haczinde ise kanunun öngördüğü kesinti sınırının aşılması ayrı bir şikayet konusu oluşturur.
Satış aşamasındaki denetim noktaları
- Kıymet takdiri raporunun tebliğinden sonraki yedi günlük itiraz süresi kaçırılmamalıdır; bu süre geçtikten sonra değere yönelik itiraz ihalenin feshi aşamasında kural olarak dinlenmez.
- Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği kontrol edilmelidir; tebligattaki eksiklik ihalenin feshi sebebi olabilir.
- İhalenin feshi talebi, kanunda öngörülen kısa süre içinde icra mahkemesine yöneltilmelidir.
- Talebin reddi halinde para cezasına hükmedilebileceği ihtimali baştan hesaba katılmalıdır.
Üçüncü kişinin malı haczedilmişse
Borçluya ait olmayan bir malın haczedilmesi durumunda izlenecek yol, borçlunun şikayetinden farklıdır. Malın kendisine ait olduğunu ileri süren üçüncü kişinin istihkak iddiası, icra dairesine bildirilir ve süreç istihkak prosedürüne göre yürür. Bu iddianın haciz tutanağına geçirilmesi ve ispat araçlarının, özellikle mülkiyeti gösteren belgelerin tarihiyle birlikte sunulması gerekir. Sadece sözlü beyanla yetinilmesi, sonraki aşamada iddiayı zayıflatır.
Takibin durdurulması ile iptali aynı şey değildir
İcra takibinin durdurulması, genellikle mahkemenin vereceği geçici bir korumaya dayanır ve teminat şartına bağlanabilir. Takibin iptali ise takibin dayanağındaki hukuki sakatlığa dayanır ve sonuçları kalıcıdır. Dilekçede bu iki talebin karıştırılması, mahkemenin talebi nitelendirmesini güçleştirir; bu nedenle asli ve terditli taleplerin ayrı ayrı yazılması yerinde olur.
Kapanış bilgisi
Bu metin, icra dosyalarındaki genel işleyişi tanıtmak amacıyla hazırlanmıştır. Takibin türü, dayanağı ve haczedilen malın niteliği izlenecek yolu değiştirir. Yedi günlük sürelerin çok sayıda işlemde karşınıza çıkması nedeniyle, tebligatı aldığınız gün hukuki destek almanız gecikmenin doğuracağı kaybı önler.