Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama soruşturmalarında kişiler ve şirketler çoğu zaman ilk olarak hesaplarının kullanılamaz hale gelmesiyle karşılaşır. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar ile sermaye piyasası mevzuatındaki kripto varlık düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde hazırlanan bu rehber, blokeye ve el koyma tedbirine karşı hangi adımların hangi sırayla atılacağını ele alır.
Önce blokenin kaynağını belirleyin
Hesabın kullanılamaz hale gelmesinin tek bir sebebi yoktur ve izlenecek yol tamamen sebebe bağlıdır:
- Yargı mercii tarafından verilmiş bir el koyma veya tedbir kararı
- Mali suçlarla mücadele mevzuatı kapsamında işlemin geçici olarak durdurulması
- Bankanın kendi müşterini tanı ve şüpheli işlem yükümlülükleri çerçevesinde uyguladığı iç tedbir
- Üçüncü kişilerin şikayeti üzerine belirli tutarlara yönelik konulan kayıtlar
Bu ayrım yapılmadan yazılan itiraz dilekçesi, çoğu kez ilgisiz bir mercie yöneltilmiş olur. İlk adım, bankadan veya ilgili kuruluştan işlemin dayanağının yazılı olarak öğrenilmesidir.
Yargısal tedbire itirazda dikkat edilecekler
El koyma niteliğindeki tedbirlere karşı itiraz, kararı veren makama verilecek dilekçeyle ve kanunda öngörülen kısa süre içinde yapılır. Taşınmaz, hak ve alacaklara el koyma gibi ağır tedbirlerde kararın hangi mahkemece ve hangi çoğunlukla alındığı ilk denetlenecek noktadır. İtiraz dilekçesinde etkili olan iki eksen vardır: birincisi, malvarlığı ile isnat edilen fiil arasındaki bağlantının kurulamamış olması; ikincisi, tedbirin kapsamının ölçüsüz genişletilmiş olması. Özellikle şirket hesaplarında, işletmenin olağan faaliyetine ilişkin tutarların tedbirin kapsamı dışında bırakılması yönünde somut ve rakamlandırılmış bir talep kurulması yerinde olur.
Fonun meşru kaynağını gösteren dosya
Aklama iddiasına karşı en güçlü savunma, para akışının meşru kaynağını kesintisiz biçimde gösteren bir belge zinciridir. Bu zincir şu kalemlerden oluşur:
- Gelirin doğduğu işleme ait sözleşme, fatura veya beyanname
- Tahsilatın banka kayıtlarındaki karşılığı ve tarih uyumu
- Varlığın el değiştirme sırası: kimden alındığı, kime aktarıldığı
- Kripto varlık söz konusuysa cüzdan adresleri, işlem kimlikleri ve platform hesap dökümleri
- Yurt dışı kaynaklı transferlerde gönderen bilgisi ve transferin gerekçesi
Zincirdeki bir halkanın belgesiz kalması, o halkadan sonraki tüm işlemleri tartışmalı hale getirir. Bu nedenle savunma dosyası, en zayıf halkanın güçlendirilmesi mantığıyla kurulmalıdır.
Yükümlülük denetimi ile ceza soruşturması ayrımı
5549 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülüklere aykırılık, ceza soruşturmasından ayrı bir idari yaptırım rejimi doğurabilir. Aynı olayda hem idari yaptırıma karşı başvuru hem ceza soruşturmasında savunma söz konusuysa, iki dosyadaki beyanların birbiriyle çelişmemesi büyük önem taşır. İdari yaptırım kararına karşı başvuru süresi kısadır ve ceza dosyasının seyri beklenerek geçirilmemelidir.
Genel değerlendirme
Bu metin, alanın genel işleyişini tanıtmak için hazırlanmıştır. İsnadın kapsamı, tedbirin türü ve malvarlığının niteliği izlenecek yolu esaslı biçimde değiştirir. Hesap hareketleri kısıtlandığında süreler hızla işlemeye başladığından, dayanağı öğrenir öğrenmez hukuki destek almanız önerilir.