Banka hesabına erişimin kesilmesi, çoğu kişi için nedeni belirsiz bir şekilde başlar. Oysa bloke tek bir hukuki kurum değildir: adli mercilerin el koyma kararı, mevzuat kapsamındaki idari tedbirler ve bankanın kendi risk politikası kaynaklı işlemler farklı hukuki rejimlere tabidir. İtiraz yolu, bu ayrım yapılmadan seçilemez.
Blokenin Kaynağını Belirlemek
İlk adım, işlemin dayanağını öğrenmektir. Bankadan alınacak yazılı bilgi, hesap hareketlerinin dökümü ve varsa gönderilen bildirimler bu tespitin temelini oluşturur. Kaynak bir soruşturma dosyası ise el koyma kararının hangi merci tarafından verildiği, kaynak idari bir tedbir ise dayanağı olan mevzuat hükmü belirlenmelidir. 5549 sayılı Kanun kapsamındaki işlemler ile ceza soruşturmasında verilen koruma tedbirleri aynı itiraz mekanizmasına tabi değildir. Bankanın sözleşmesel gerekçeyle uyguladığı kısıtlamalar ise özel hukuk uyuşmazlığı doğurur.
İtiraz Mercii ve Süre
Ceza muhakemesinde taşınmaza, hak ve alacaklara el koyma kararlarına karşı itiraz yolu açıktır ve itiraz, kararı veren merciye verilecek dilekçeyle yapılır. Kanun yolunda mercide yanılma başvuranın hakkını ortadan kaldırmaz; dilekçe yetkili mercie gönderilir. Buna karşılık itiraz süresinin kaçırılması bu korumanın dışındadır. İdari nitelikteki tedbirlerde ise idari yargıda iptal davası gündeme gelir ve idari dava açma süresi işler.
Görevli Mahkeme Suça Göre Değişir
Soruşturma konusu fiilin niteliği, ileride açılacak davanın hangi mahkemede görüleceğini belirler. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama isnadı ile örgüt faaliyeti kapsamında işlendiği ileri sürülen fiiller aynı görev kuralına tabi olmayabilir; kanunun ağır ceza mahkemesine bıraktığı hâller ile asliye ceza mahkemesinin görev alanı ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Soruşturma aşamasındaki koruma tedbiri kararları bakımından ise sulh ceza hâkimliği ile soruşturmayı yürüten savcılığın yetkileri gözetilir.
Usule Aykırı İşlem Nerede Ortaya Çıkar
- El koyma kararının kapsamının belirsiz olması ve hangi hesapları kapsadığının gösterilmemesi.
- Kararın ilgilisine bildirilmemesi nedeniyle itiraz süresinin fiilen kullanılamaması.
- Tedbirin ölçülülük sınırını aşacak biçimde tüm malvarlığına yayılması.
- Üçüncü kişiye ait fonların hesapta bulunduğu hâllerde bu kişinin başvuru hakkının gözetilmemesi.
Fonun Kaynağını Belgelemek
Blokenin kaldırılması taleplerinde en etkili savunma, paranın kaynağının izlenebilir biçimde gösterilmesidir. Maaş bordroları, satış sözleşmeleri, tapu ve noter kayıtları, vergi beyanları ve karşı taraf yazışmaları kronolojik bir akış hâlinde sunulmalıdır. Kripto varlık işlemlerinde platform işlem kayıtları ve cüzdan adresleri de aynı akışa eklenmelidir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; her blokenin dayanağı ve buna bağlı başvuru yolu farklıdır. Hesabınıza erişim kısıtlandığında, dayanağı öğrenmeden dilekçe vermek yerine belgeleri toplayıp hukuki değerlendirme almanız daha isabetli olur.