İlamsız icra takibinde ödeme emrinin tebliği, borçlu bakımından çok kısa bir karar penceresi açar. Yedi günlük itiraz süresi içinde yapılacak tercih, dosyanın icra dairesinde mi yoksa icra mahkemesinde mi şekilleneceğini belirler. İİK ve HMK ekseninde bakıldığında, bu aşamada yapılan usul hatalarının çoğu geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurur.
İtiraz Nereye Yapılır
Adi bir ödeme emrine itiraz, takibin yapıldığı icra dairesine yöneltilir. Burada karıştırılan nokta şudur: itiraz bir dava değildir, icra mahkemesine dilekçe verilerek yapılmaz. Buna karşılık kambiyo senetlerine özgü takipte itiraz ve şikâyet doğrudan icra mahkemesine yapılır. Aynı dosyada yanlış mercie yöneltilen bir itiraz, süre içinde verilmiş olsa bile takibi durdurmayabilir.
Sürenin Başlangıcı ve Tebligat Sorunu
Yedi günlük süre, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğiyle işlemeye başlar. Uygulamada en çok tartışılan konu, tebligatın eski adrese ya da usulsüz biçimde yapılmasıdır. Böyle bir durumda öğrenme tarihi esas alınarak usulsüz tebligat şikâyeti gündeme gelir; ancak bu yol da kendi içinde ayrı bir süreye tabidir. Tebliğ mazbatasının bir örneğinin ilk iş olarak dosyadan alınması, sonraki bütün hesapların dayanağıdır.
Borca İtiraz mı, İmzaya İtiraz mı
- Borcun hiç doğmadığı, ödendiği veya zamanaşımına uğradığı ileri sürülüyorsa borca itiraz söz konusudur.
- Senet altındaki imzanın borçluya ait olmadığı iddiasında imzaya itiraz ayrıca ve açıkça belirtilmelidir; aksi hâlde imza kabul edilmiş sayılır.
- Yetkiye itiraz ediliyorsa hangi icra dairesinin yetkili olduğu dilekçede gösterilmelidir; sadece yetkisizlik demek yeterli görülmeyebilir.
- Faiz oranına veya işlemiş faize itiraz, kısmi itiraz olarak kabul edildiği için itiraz edilmeyen kısım kesinleşebilir.
İtirazdan Sonraki Yol Ayrımı
İtiraz üzerine takip durur ve top alacaklıya geçer. Alacaklı, elindeki belgenin niteliğine göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılması yolunu ya da genel mahkemede itirazın iptali davasını seçer. Borçlu tarafında ise haksız itiraz hâlinde inkâr tazminatı riski doğar; bu nedenle itirazın kapsamı gelişigüzel değil, elde bulunan belgelerle örtüşecek biçimde çizilmelidir.
Süre Kaçtıysa Elde Kalan Seçenek
Yedi gün geçmişse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilebilir. Bu noktada borcun bulunmadığının tespiti için menfi tespit yolu ya da ödeme yapılmışsa istirdat talebi gündeme gelir; ancak bu davaların ispat yükü ve takibi durdurma koşulları itirazdan çok daha ağırdır. Süreyi korumak, sonradan açılacak her davadan daha ekonomiktir.
Bu açıklamalar genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Takip türü, dayanak belge ve tebligat tarihi değiştiğinde izlenecek yol da değişir; ödeme emrini eline alan kişinin gecikmeden bir hukukçuya danışması yerinde olur.