Eline ödeme emri ulaşan kişi için sürecin en kritik kısmı ilk günlerdir. İİK sisteminde ilamsız takipte borçluya tanınan itiraz süresi kısadır ve süresinde yapılmayan itiraz takibi kesinleştirir. Kesinleşen takipte artık borcun varlığı değil, yalnızca ödeme ve haciz işlemleri tartışılır. Bu nedenle ödeme emri elinize ulaştığı an, tebliğ tarihinin takvime işlenmesi gereken andır.
Tebliğ Tarihi ve Sürenin İşleyişi
Süre, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğinden itibaren işler. Tebligatın komşuya, apartman görevlisine veya kapıya yapıştırma yoluyla gerçekleştiği hâllerde usulsüz tebligat iddiası gündeme gelebilir; bu iddia, öğrenme tarihinin ayrıca ortaya konulmasını gerektirir. Bu nedenle tebligat zarfı ve üzerindeki şerhler mutlaka saklanmalıdır.
İtirazın Kapsamını Doğru Kurmak
Borçlu, borcun tamamına veya bir kısmına itiraz edebileceği gibi, takibin dayanağı senetteki imzaya da ayrıca itiraz edebilir. İmza itirazının açıkça ve ayrıca belirtilmesi gerekir; genel bir borç itirazı, imzayı kabul edilmiş saydırabilir. İtiraz dilekçesinde şu ayrımlar net olmalıdır:
- Borca itiraz mı, imzaya itiraz mı, yetkiye itiraz mı
- Kısmi itiraz varsa kabul edilen tutarın açıkça gösterilmesi
- Faiz oranına veya işleyiş tarihine ayrı itiraz
- Zamanaşımı def'inin ileri sürülmesi
İtirazdan Sonra Ne Olur
Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Bu noktada inisiyatif alacaklıya geçer: alacaklı, elindeki belgenin niteliğine göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılması yoluna ya da genel mahkemede itirazın iptali davasına başvurabilir. Bu iki yolun kendi süreleri vardır ve borçlu bakımından hazırlık farklıdır. İtirazın iptali davasında yargılama geniş delil serbestisiyle yürürken, itirazın kaldırılmasında inceleme belgeye dayanır. Borçlunun ödeme savunması varsa, ödemeyi gösteren belgelerin bu ayrıma göre hazırlanması gerekir.
Kötü Niyet Tazminatı Riski
İtiraz hakkı, sonuçsuz kalması hâlinde tazminat riski de doğurabilir. Haksız çıkma tazminatı ve icra inkâr tazminatı ihtimalleri, itiraz kararı verilirken hesaba katılmalıdır. Özellikle borcun büyük ölçüde kabul edildiği dosyalarda kısmi itiraz, hem savunmayı güçlendirir hem de bu riski sınırlar.
Haciz Aşamasında Borçlunun Elindeki Araçlar
- Haczedilemez mal ve haklara ilişkin şikâyet yolunu kullanmak
- Maaş haczinde kanunda öngörülen sınırın aşıldığını ileri sürmek
- Üçüncü kişiye ait mallar için istihkak iddiasında bulunmak
- Ödeme yapıldıysa takibin bu ölçüde sonlandırılmasını talep etmek
- Taksitlendirme ve icra dosyasına ödeme taahhüdünü koşullarıyla değerlendirmek
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Takibin türü, dayanağı ve tebligatın şekli sonuçları değiştirdiğinden, ödeme emri elinize ulaştığında süre işlemeye başlamadan bir hukukçuyla görüşmeniz önerilir.