Maaşına haciz konulduğunu bordrodaki kesintiyle öğrenen borçlunun ilk sorusu genellikle aynıdır: bu işleme nasıl karşı çıkılır? İİK burada birbirine benzeyen ancak sonuçları tamamen farklı iki mekanizma öngörür. Yanlış olanın seçilmesi, hakkın esasını tartışmaya bile fırsat vermeden dosyayı kapatır.
İtiraz ve Şikâyet Aynı Şey Değildir
Borcun kendisine, miktarına veya takibin dayanağına karşı çıkılıyorsa yol, ödeme emrine itirazdır ve bu itiraz icra dairesine yöneltilir. Buna karşılık borç tartışılmadan yalnızca haciz işleminin kanuna aykırı biçimde uygulandığı ileri sürülüyorsa yol, icra mahkemesine yapılacak şikâyettir. Her iki mekanizmada da kural olarak yedi günlük kısa süreler işler ve süre, tebliğ ya da öğrenme anından itibaren hesaplanır.
Kesintinin Yasal Sınırı
Maaş ve ücretlerin tamamı haczedilemez; kural olarak ücretin dörtte birinden az olmamak üzere bir kısmı haczedilir ve borçlunun ailesinin geçimi için gerekli miktar dışarıda bırakılır. Nafaka alacakları bu sınırlamanın dışında tutulur ve öncelikli olarak tahsil edilir. Bordroda bu oranın aşıldığı görülüyorsa, itirazın konusu borç değil doğrudan kesinti oranıdır.
Sık Karşılaşılan Somut Sorunlar
- Aynı maaş üzerinde birden fazla haciz bulunması ve sıra cetveline uyulmaması
- İkramiye, prim ve yol yardımının hesaplamaya hatalı biçimde dâhil edilmesi
- Kesintinin işveren tarafından icra dosyasına aktarılmaması
- Emekli aylıkları üzerindeki kesintiler bakımından ayrı korumanın gözden kaçırılması
- Haciz öncesinde alındığı ileri sürülen muvafakatin geçerlilik anının tartışılmaması
Usule Aykırı İşlemin Doğurduğu Kayıp
Şikâyet dilekçesinin icra dairesine, itiraz dilekçesinin ise mahkemeye verilmesi gibi merci hataları sürenin korunmasını sağlamaz. Aynı şekilde işverene yazılan bir yazı, icra dosyasına yapılmış bir başvuru yerine geçmez. Borçlunun tebligat adresinin güncel olmaması da sürelerin farkında olunmadan tükenmesine yol açan en yaygın nedenlerdendir.
İtiraz Sonrası Ne Olur
Ödeme emrine itiraz takibi durdurur; alacaklı bu durumda itirazın kaldırılması veya iptali yollarına başvurur. Bu ihtimale karşı borçlunun elindeki ödeme belgeleri, banka dekontları ve borcun sona erdiğini gösteren yazışmalar baştan dosyalanmalıdır. Haksız çıkma hâlinde ortaya çıkabilecek ek yükümlülükler de karar verilmeden önce hesaba katılmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; takibin türü, dayanağı ve dosyanın aşaması izlenecek yolu değiştirir. Kesintiyi fark ettiğiniz gün dosyayı bir hukukçuya inceletmeniz, kısa sürelerin korunması bakımından belirleyici olur.