İcra takibinde borçlu için en görünür iki aşama maaş haczi ve haczedilen malın satışıdır. İİK ve HMK ekseninde yürüyen bu aşamalarda itirazın adı yanlış konulduğunda dosya esasa girilmeden reddedilir; çünkü icra hukukunda itiraz, şikâyet ve dava birbirinin yerine geçmez.
Maaş haczinde sınır ve sıra
İİK, ücretin tamamının haczedilmesine izin vermez; kanunda öngörülen orana kadar haciz mümkündür ve nafaka alacakları bakımından ayrı bir rejim uygulanır. Uygulamada sorun genellikle şu noktalarda çıkar: işverenin kesintiyi yanlış hesaplaması, birden fazla haczin sıraya konulması gerekirken aynı anda uygulanması, ihbar ikramiyesi ve kıdem tazminatı gibi kalemlerin niteliğinin gözetilmemesi. Kesinti bordrosunun aylık olarak istenmesi, hatanın erken fark edilmesini sağlar.
Şikâyet mi, itiraz mı
- Takibin kendisine, borca veya imzaya yönelik itirazlar icra dairesine ve süresi içinde yapılır.
- İcra memurunun işleminin kanuna aykırılığı iddiası ise icra mahkemesine şikâyet konusudur.
- Haczedilemez nitelikteki bir malın veya gelirin haczi, kanunda öngörülen usulle icra mahkemesine taşınır.
- Üçüncü kişinin mülkiyet iddiası istihkak prosedürüne tabidir ve ayrı bir takvimi vardır.
- Gecikmiş itiraz, ancak kanunda sayılan engel hâllerinin belgelenmesiyle gündeme gelir.
Satış aşamasında kritik eşikler
Satış öncesinde kıymet takdiri yapılır ve bu takdire karşı süresi içinde icra mahkemesine başvurulabilir. Değerin düşük belirlenmesi, taşınmazın imar durumunun veya kiracılık şerhinin gözetilmemesi en sık rastlanan itiraz konularıdır. Elektronik ortamda yapılan satışlarda ilanın içeriği, teminatın yatırılma usulü ve ihale şartnamesindeki kayıtlar ayrıca kontrol edilmelidir; bu aşamada gösterilmeyen eksiklikler sonradan ileri sürülemeyebilir.
Usule aykırı işlem ve ihalenin feshi
Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilmemesi, ilgililere bildirim yapılmaması, ihalenin ilanda belirtilen saat ve koşullardan sapması ya da artırma bedelinin kanuni orana ulaşmaması ihalenin feshi sebebi olarak ileri sürülebilir. Bu talep için kanunda kısa bir süre öngörülmüştür ve süre kaçırıldığında satış kesinleşir. Fesih talebinde bulunan tarafın teminat ve para cezası riskini de baştan değerlendirmesi gerekir.
Borçlu ve alacaklı için kontrol listesi
- Tebligatların hangi adrese, hangi usulle ve hangi tarihte yapıldığı
- Haciz tutanağındaki tarih ile UYAP kaydının uyumu
- Ödeme, taksitlendirme veya haricen tahsil kayıtlarının dosyaya bildirilip bildirilmediği
- Satış talebinin süresinde yapılıp yapılmadığı ve haczin düşüp düşmediği
- Takibin sonuçlanmasının ardından fazla tahsilatın iadesi
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; dosyanızdaki tebliğ tarihleri, takibin türü ve alacağın niteliği süreleri değiştirebilir. Özellikle satış ilanı elinize ulaştığında zaman çok kısaldığından, dosyayı gecikmeden bir hukukçuya inceletmeniz gerekir.