Banka hesabı ya da kripto varlık hesabı bloke edildiğinde ilk sorulan soru genellikle yanlıştır: "kaç günde açılır" değil, "bu bloke hangi hukuki dayanağa göre konuldu" sorusu belirleyicidir. 5411 ve 5549 sayılı düzenlemeler, SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK 282 kapsamındaki soruşturmalar farklı süreçler doğurur. Bu rehber, doğru mercie doğru delil paketiyle gitmenin yöntemini anlatıyor.
Blokenin Dayanağını Ayırt Etmek
Uygulamada üç farklı durum aynı isimle anılır: kurumun idari nitelikte işlem tesis etmesi, soruşturma kapsamında elkoyma veya malvarlığının muhafaza altına alınması kararı verilmesi ve bankanın kendi iç risk politikası gereği işlem kısıtı uygulaması. Bunların itiraz mercii ve süresi aynı değildir. Bu nedenle bankadan alınacak yazılı bilgi, dosyanın ilk belgesi olmalıdır.
Fon Kaynağını Gösteren Belge Zinciri
- Paranın hesaba girmeden önceki kaynağını gösteren maaş, satış veya tahsilat kaydı
- Taşınmaz ya da araç satışı varsa tapu ve noter belgeleri
- Yurt dışı transferlerde havale açıklamaları ve karşı taraf bilgileri
- Vergi beyannameleri ve mali müşavir onaylı kayıtlar
- Ticari faaliyet varsa fatura, sözleşme ve teslim belgeleri
Kripto İşlemlerinde İz Sürülebilirlik
Kripto varlık hareketlerinde savunmanın gücü, işlem zincirinin kesintisiz gösterilebilmesine bağlıdır. Platform üzerinden alınan işlem geçmişi dökümü, cüzdan adresleri ve transfer kayıtları, banka hesabındaki hareketle tarih bazında eşleştirilmelidir. Aradaki bir günlük boşluk bile açıklanamadığında, tüm zincirin ikna ediciliği zayıflar.
Delil Paketinin Sunum Formatı
- Her belge tarih sırasına konur ve numaralandırılır.
- Her tutar için kaynak belge ile hedef hesap eşleştirilir.
- Yabancı dildeki belgelerin çevirisi ekte sunulur.
- Bir sayfalık akış özeti hazırlanarak dosyanın başına konur.
- Açıklanamayan kalem varsa gizlenmek yerine gerekçesiyle belirtilir.
Yanlış Mercie Başvurmanın Süre Etkisi
Soruşturma kapsamında verilmiş bir karara karşı bankaya dilekçe vermek ya da idari nitelikteki bir işleme karşı ceza mahkemesine başvurmak, sadece zaman kaybı değildir; itiraz süresinin bu arada dolması sonucunu doğurabilir. Dilekçenin muhatabı yanlış seçildiğinde evrak havale zinciri içinde ilerlerken kritik günler tükenir. Bu nedenle başvuru öncesinde dayanak ve merci ilişkisi netleştirilmelidir.
Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Bloke kararının niteliği dosyaya göre değiştiğinden, belge paketini sunmadan önce alanında çalışan bir hukukçuyla durumu değerlendirmeniz önerilir.