Ödeme emrine süresinde itiraz edildiğinde takip durur; ancak bu duraklama kalıcı bir sonuç değildir. Bundan sonrası, alacaklının hangi yolu seçtiğine ve elindeki belgenin niteliğine bağlıdır. İİK ve HMK çerçevesinde ilerleyen bu aşamada borçlunun savunması, itiraz dilekçesindeki ifadelerle sınırlanır. Bu rehber, itiraz sonrası dönemde delil dengesinin nasıl kurulduğunu açıklıyor.
İtirazın Kaldırılması ile İptali Arasındaki Fark
İtirazın kaldırılması icra mahkemesinden istenir ve yalnızca kanunda sayılan nitelikteki belgelere dayanılarak yürütülen, dar yetkili bir incelemedir; tanık dinlenmez. İtirazın iptali ise genel mahkemede görülen tam bir yargılamadır ve her türlü delil ileri sürülebilir. Alacaklının hangi yolu seçtiği, borçlunun hangi savunmayı nasıl kanıtlayabileceğini de belirler.
Alacaklının Uyması Gereken Süreler
İtirazın kaldırılması talebi için kanunda daha kısa, itirazın iptali davası için ise daha uzun bir süre öngörülmüştür; bu süreler itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren işler. Süre geçtikten sonra takip dosyası üzerinden ilerlenemez ve alacaklının genel hükümlere göre alacak davası açması gerekir. Borçlu tarafın bu takvimi izlemesi, savunmasını hangi mahkemede kuracağını önceden bilmesini sağlar.
Borçlunun Karşı Delil Hazırlığı
- İtiraz dilekçesinde ileri sürülen her sebebi destekleyen belge
- Ödeme, takas veya ibra iddiasına dayanak kayıtlar
- Senedin dayandığı temel ilişkiyi gösteren sözleşme ve yazışmalar
- Zamanaşımı savunması yapılacaksa süreyi kesen işlemlerin dökümü
- Ticari defter kayıtlarının incelemeye elverişli hale getirilmesi
İcra İnkâr ve Kötü Niyet Tazminatı Riski
İtirazın haksız olduğu sonucuna varılırsa borçlu aleyhine, alacaklının talebi haksız çıkarsa alacaklı aleyhine tazminata hükmedilebilir. Kanunda bu tazminat için asgari bir oran öngörülmüştür ve talep edilmiş olması şarttır. Bu risk, itirazın gelişigüzel değil, savunulabilir gerekçelerle yapılmasını gerektirir.
Şikâyet Yolunun Ayrı Tutulması
İcra dairesinin işlemindeki hukuka aykırılıklar, itirazın iptali veya kaldırılması yargılamasının konusu değildir; bunlar süreye tabi şikâyet yoluyla icra mahkemesine taşınır. Usulsüz tebligat, haczedilemez mal üzerine haciz uygulanması veya hesaplama hataları bu kapsamdadır. İki yolun karıştırılması, haklı bir usul itirazının hiç incelenmemesine yol açar.
Buradaki açıklamalar genel bilgi amacı taşır. Takibin dayanağı, itirazın kapsamı ve tebliğ tarihleri sonucu doğrudan etkileyeceğinden, sonraki adımı belirlemeden önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz önerilir.