Aklama isnadıyla yürütülen soruşturmalarda savunmanın gücü, anlatımın tutarlılığından çok mal varlığı hareketlerinin belgeyle açıklanabilmesine bağlıdır. TCK 282, 5549 sayılı Kanun, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve kripto varlıklara ilişkin Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri bu dosyaların çerçevesini oluşturur.
İsnadın çekirdeği: bağlantı iddiası
Aklama isnadı iki halkaya dayanır. Birincisi bir öncül suçun varlığı, ikincisi ise incelenen mal varlığı değerinin bu suçla bağlantılı olduğu iddiasıdır. Savunma kurulurken bu iki halkanın ayrı ayrı ele alınması gerekir. Çoğu dosyada tartışma, ikinci halkada yani bağlantının nasıl kurulduğunda yoğunlaşır. Bağlantının hangi işlem üzerinden kurulduğu netleştirilmeden yapılan genel savunma, dosyanın esasına dokunmaz.
Meşru kaynağı gösteren belgeler
- Gelir beyanları, ücret bordroları ve serbest meslek kazancına ilişkin kayıtlar
- Taşınmaz ve araç satışlarına ait sözleşmeler ile ödeme belgeleri
- Şirket ortaklığından doğan kâr payı ve sermaye hareketi kayıtları
- Aile içi devir ve borç ilişkilerini gösteren yazılı belgeler
- Yurt dışı kaynaklı transferlerde gönderen bilgisi ve işlem açıklamaları
Kurumsal kayıtlarla çelişki üretmemek
Bu tür dosyalarda banka ve finansal kuruluş kayıtları zaten dosyaya girer. Savunmada verilen tarih ve tutarların bu kayıtlarla uyumlu olması gerekir. Hafızaya dayanan, belge kontrolü yapılmadan verilen beyanlar sonradan çelişki olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle ifade öncesinde kendi hesap hareketlerinin dökümü alınmalı ve tartışmalı işlemler tek tek işaretlenmelidir.
Hazırlık adımları
- Soruşturmaya konu dönem belirlenir ve o döneme ait tüm hesap hareketleri toplanır.
- Her önemli giriş ve çıkış için kaynak açıklaması ve dayanak belge eşleştirilir.
- Açıklanamayan kalemler ayrı bir listede tutularak öncelikli çalışma konusu yapılır.
- Üçüncü kişiler adına yapılan işlemler varsa ilişkinin niteliği belgelendirilir.
- Kripto işlemleri mevcutsa cüzdan adresleri ve transfer kayıtları ayrı bir dosyada derlenir.
El koyma ve tedbir aşaması
Mal varlığına yönelik tedbirler soruşturmanın erken evresinde uygulanabilir. Bu aşamada tedbirin kapsamına giren değerlerin bir kısmı isnatla ilgisiz olabilir. İlgisizlik iddiası, edinim tarihini ve kaynağını gösteren belgelerle desteklenmediği sürece incelenmesi güçtür; bu nedenle tedbir kararının hemen ardından belge çalışmasına başlanmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Finansal suç isnatlarında dosya kapsamı geniş ve teknik olduğundan, ifade verilmeden önce belgelerle birlikte ayrıntılı bir hazırlık yapılması ve hukuki destek alınması önem taşır.