İcra takibinde borçlunun elindeki en güçlü araç, çoğu zaman kısa bir süreye sıkışmış olan itiraz hakkıdır. İcra ve İflas Kanunu genel haciz yolunda ödeme emrine itiraz için yedi günlük bir süre öngörür ve bu süre geçtiğinde takip kesinleşerek haciz aşamasına geçilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu ise itirazın ardından açılacak davalarda ispat düzenini belirler. Bu nedenle yedi gün, yalnızca bir dilekçe süresi değil, tüm savunma stratejisinin kurulduğu penceredir.
Sürenin Başlangıcı ve Tebligatın Denetimi
Süre, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğinden itibaren işlemeye başlar. Bu yüzden atılacak ilk adım dilekçe yazmak değil, tebligat parçasını incelemektir. Tebliğ adresinin güncelliği, tebligatın kime yapıldığı, muhatabın adreste bulunmaması hâlinde izlenen usul ve haber kâğıdının bırakılıp bırakılmadığı ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Usulsüz tebligat iddiası kabul edilirse, sürenin öğrenme tarihinden başlaması gündeme gelir.
İtiraz Dilekçesinde Kapsamı Doğru Belirlemek
İtirazın kapsamı, sonraki tüm aşamaları şekillendirir. Bu aşamada şu ayrımlar netleştirilmelidir:
- Borcun tamamına mı yoksa belirli bir kısmına mı itiraz edildiği; kısmi itirazda itiraz edilmeyen bölüm için takip kesinleşir
- Yetkiye itiraz edilecekse bunun aynı dilekçede ve yetkili icra dairesi gösterilerek yapılması gerektiği
- Faiz oranına, işlemiş faize veya takip dayanağı belgeye yönelik itirazların açıkça yazılması
- İmzaya itiraz söz konusuysa bunun ayrıca ve açıkça belirtilmesi zorunluluğu
İtirazdan Sonra Alacaklının Önündeki Yollar
İtiraz takibi durdurur; bunun üzerine alacaklı, elindeki belgenin niteliğine göre icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir ya da genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir. Borçlu açısından fark önemlidir: itirazın kaldırılması dar bir belge incelemesiyle sınırlıyken, itirazın iptali davasında tanık dâhil geniş bir ispat imkânı doğar. Ödeme savunması yapılacaksa makbuz, banka dekontu veya hesap ekstresi gibi kayıtların bu ayrım gözetilerek hazırlanması gerekir. Ayrıca haksız çıkma hâlinde tazminat riski bulunduğundan, itiraz gerekçesinin dayanaksız bırakılmaması önem taşır.
Süre Kaçırıldığında Kalan Seçenekler
Yedi günlük süre kaçırılmışsa dosya kapanmaz. Borçlunun kusuru olmaksızın süreyi geçirmesine yol açan bir engel varsa gecikmiş itiraz yolu, borcun bulunmadığı iddiası varsa menfi tespit, ödeme yapılmışsa istirdat davası gündeme gelebilir. Bu yolların her birinin kendi süresi ve ispat yükü olduğundan, hangisinin seçileceği elde bulunan belgeye göre kararlaştırılmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Takibin türü ve dayanağı süreleri tümüyle değiştirebileceğinden, elinize ulaşan ödeme emrini vakit kaybetmeden bir hukukçuya inceletmeniz önerilir.