Kripto varlık işlemlerine dayalı uyuşmazlıklarda ilk fark edilen sonuç genellikle banka hesabına konulan blokedir. Bu noktada iki farklı hukuki durum iç içe geçer: bir yanda dolandırıcılık mağduriyeti, diğer yanda hesabına şüpheli para girişi olan kişinin savunması. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun, sermaye piyasası mevzuatındaki kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeler ile Türk Ceza Kanununun aklamaya ilişkin 282. maddesi bu tabloyu birlikte belirler.
Blokenin Kaynağını Belirlemek
Atılacak ilk adım, hesap hareketinin hangi karar veya işlemle durdurulduğunu öğrenmektir. Blokenin kaynağı bankanın kendi iç kontrol mekanizması, idari bir tedbir ya da soruşturma kapsamında verilmiş adli bir karar olabilir. Her birinin muhatabı ve itiraz yolu farklıdır; yanlış mercie yapılan başvuru sonuç doğurmadığı gibi süre de tüketir. Bankadan alınacak yazılı bilgi ve varsa kararın tebliğ evrakı, sonraki tüm adımların dayanağıdır.
Dosyadaki Konumu Netleştirmek
Kişinin şüpheli mi yoksa mağdur mu olduğu, savunma stratejisini kökten değiştirir. Hesabına bilgisi dışında para girişi olan kişi bakımından anlatılması gereken şey, para ile arasındaki ilişkinin niteliğidir. Bu kapsamda toplanacak veriler şunlardır:
- Hesabın açılış tarihi, olağan kullanım düzeni ve tipik işlem hacmi
- Şüpheli girişin öncesindeki ve sonrasındaki tüm hareketler
- Karşı tarafla iletişim varsa yazışmaların tamamı
- Kripto varlık platformlarındaki hesap kayıtları, alım satım geçmişi ve cüzdan adresleri
İşlem Zincirinin Belgelenmesi
Bu dosyalarda ispat, tek bir dekonta değil kesintisiz bir zincire dayanır. Fiat para girişinden platforma aktarıma, oradan cüzdan transferine kadar her halka tarih ve saat bilgisiyle sıralanmalıdır. Platform üzerinden alınacak işlem raporlarının erken talep edilmesi önemlidir; hesabın kapatılması veya erişimin kesilmesi hâlinde bu kayıtlara ulaşmak güçleşir. Yatırım vaadiyle para aktarılan tarafın tanıtım materyalleri, sözleşme metinleri ve iletişim kayıtları da aynı klasörde saklanmalıdır.
İtiraz ve İade Talebinin Sırası
Adli bir tedbire dayanan blokede itiraz, kararı veren merciin belirlediği usule göre yapılır ve kısa süreye tabidir. Bu nedenle karar öğrenildiği anda itiraz dilekçesinin hazırlanmasına başlanmalıdır. Mağdur konumundaki kişi bakımından ise el konulan değerlerin iadesi talebi, soruşturma dosyasına ayrıca ve gerekçeli biçimde sunulmalıdır. Ceza soruşturmasının yürümesi, uğranılan zararın tazmini için ayrı bir hukuk yoluna başvurulmasına engel değildir.
Bu açıklamalar genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. İşlem zincirinin yapısı ve blokenin dayanağı izlenecek yolu tümüyle değiştirebileceğinden, ilk itiraz süresi işlemeye başlamadan hukuki destek almanız önem taşır.