Maaş haczi, borçlunun günlük yaşamını en doğrudan etkileyen icra işlemidir ve tam da bu nedenle en çok usul hatası bu dosyalarda görülür. İcra ve İflas Kanunu, ücretin ancak belirli bir bölümünün haczedilebileceğini kabul eder; ne var ki uygulamada kesinti oranı, kesintinin başladığı tarih veya birden çok dosyanın sırası hatalı işlenebilir. Bu hataların düzeltilmesi için tanınan süre kısadır ve delil eksikliği nedeniyle boşa harcanan başvurular sık görülür.
İtiraz mı, Şikâyet mi?
Borcun kendisine, tutarına veya imzaya yönelik karşı çıkış "itiraz"; icra dairesinin işleminin kanuna aykırı olduğu iddiası ise "şikâyet" yoluyla ileri sürülür. Maaş haczinde kesinti oranının yanlış uygulanması, haczedilemez nitelikteki bir ödemenin kesilmesi veya sıraya aykırı işlem yapılması şikâyet konusudur ve icra hukuk mahkemesine sunulur. Bu ayrım karıştırıldığında, süresinde yapılan başvuru dahi yol yanlışlığı nedeniyle sonuçsuz kalır.
Kesinti Hesabının Kontrolü
- Haczin ücretin hangi kaleminden yapıldığı: asıl ücret, ikramiye, prim ve sosyal yardımlar farklı değerlendirilir.
- Kesintinin brüt üzerinden mi net üzerinden mi uygulandığı.
- Kanunun öngördüğü asgari orandan daha yüksek kesinti yapılmışsa dayanağı; borçlunun serbest iradesiyle verilmiş geçerli bir muvafakat bulunup bulunmadığı.
- Nafaka alacakları için ayrı bir rejim uygulandığı; nafaka dosyasının sıradaki konumu.
- Aynı borçluya ait birden çok haciz müzekkeresi varsa dosyaların geliş tarihine göre sırası.
Şikâyet Dosyasında Sunulacak Belgeler
- İşverence düzenlenmiş, kesinti tutarını gösteren bordro (kesinti öncesi ve sonrası dönemler birlikte).
- İcra dairesince gönderilen haciz müzekkeresi ve işverenin verdiği cevap yazısı.
- Takip dosyasının borç dökümü ve yapılan tahsilatların listesi.
- Nafaka veya haczedilemez ödeme iddiası varsa buna ilişkin karar ya da kurum yazısı.
- Aile durumu ve zorunlu giderleri gösteren belgeler; asgari geçim iddiasını somutlaştırır.
Sürenin Kaçırılmaması İçin Takip Noktaları
Şikâyet süresi, kural olarak işlemin öğrenildiği tarihten itibaren işler. Maaş haczinde öğrenme anı çoğu zaman ilk kesintili maaşın yattığı gündür; bu nedenle bordronun elden alındığı veya maaşın hesaba geçtiği tarih belgelenmelidir. Kamu düzenine aykırılık taşıyan bazı hâllerde süreye bağlı olmaksızın başvurulabileceği kabul edilse de, bu istisnaya güvenerek beklemek risklidir.
İcra Takibinin Bütününü Gözden Geçirmek
Maaş haczi tek başına değil, takibin bütünü içinde değerlendirilmelidir. Ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği, itiraz süresinin işletilip işletilmediği ve borcun bir kısmının ödenip ödenmediği kontrol edilmeden yapılan şikâyet, yalnızca kesinti oranını tartışır ve asıl sorunu çözmez. Borcun yapılandırılması veya taksitlendirme talebi de aynı planlama içinde değerlendirilebilir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; ücretin yapısı, dosyaların sırası ve alacağın türü sonucu değiştirir. Bordronuz ve takip dosyanızla birlikte hukuki destek almanız uygun olur.