İlamsız takip, alacaklının elinde mahkeme kararı bulunmadan başlatabildiği bir yoldur ve bu esneklik, borçlu tarafında kısa süreli bir savunma penceresi doğurur. Ödeme emri tebliğ edildikten sonra işleyen süre içinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve elektronik haciz uygulamaları gündeme gelir. Bu rehber, her iki taraf bakımından da süre ve belge yönetimini ele alır.
Ödeme Emrinin Tebliğinden Sonraki İlk Hafta
İcra ve İflas Kanunu, ilamsız takipte ödeme emrine itiraz için yedi günlük süre öngörür. İtiraz icra dairesine yapılır ve kural olarak takibi durdurur. Borca, faize, imzaya veya yetkiye yönelik itirazların hangisinin ileri sürüldüğü açıkça belirtilmelidir; özellikle imzaya itirazın ayrıca ve açıkça yapılması gerekir. Aynı süre içinde mal beyanında bulunma yükümlülüğü de işlemeye başlar ve bu yükümlülüğün ihmali ayrı sonuçlar doğurur.
E-Haczin Devreye Girdiği An
Takip kesinleştiğinde alacaklı, borçlunun banka hesapları ve kayıtlı malvarlığı üzerine haciz talep edebilir. Elektronik ortamda uygulanan hacizlerin en sık tartışma yarattığı konu, haczedilemeyecek nitelikteki alacakların hesap bakiyesi içinde ayrıştırılmamasıdır. Maaş hesabındaki tutarların kanunda öngörülen sınırın üzerindeki kısmının haczedilebileceği, emekli aylığı gibi kalemlerde ise ayrı bir rejim bulunduğu göz önünde tutulmalıdır. Bu tür durumlarda icra hukuk mahkemesine şikâyet yoluna gidilir ve şikâyet için de kendi süresi işler.
Alacaklı Tarafında Belge Hazırlığı
- Alacağın dayanağı olan fatura, sözleşme veya cari hesap ekstresi
- Teslim ve ifa gerçekleştiğini gösteren belgeler
- Daha önce gönderilmiş ihtarname ve tebliğ belgeleri
- Faiz türü ve başlangıç tarihine ilişkin hesap tablosu
- Borçlunun bilinen adres ve malvarlığı bilgilerine ilişkin kayıtlar
İtirazın İptali ve Kaldırılması Ayrımı
Borçlunun itirazı üzerine takip duraksadığında alacaklının önünde iki farklı yol bulunur ve bu yollar farklı delil rejimlerine tabidir. Elinde kanunda sayılan nitelikte bir belge bulunan alacaklı icra mahkemesine başvurabilirken, alacağını genel hükümlere göre ispat etmesi gereken alacaklı genel mahkemede dava açar. Yanlış yolun seçilmesi hem zaman hem de masraf kaybına yol açar; ayrıca itirazın iptali davası bakımından öngörülen süre gözden kaçırılmamalıdır.
Takvim Kontrol Listesi
- Tebliğ tarihi belgeye dayalı olarak kaydedildi mi?
- Yedi günlük itiraz süresi işaretlendi mi?
- İtirazın kapsamı açıkça yazıldı mı?
- Haczedilmezlik iddiası varsa şikâyet süresi hesaplandı mı?
- Alacaklı tarafında itirazın kaldırılması veya iptali için süre planı yapıldı mı?
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeve niteliğindedir. Takibin türü, alacağın dayanağı ve tebligatın usulü sonucu değiştirebileceğinden, kısa süreler dolmadan hukuki destek alınması önem taşır.