Bir icra dosyası satış aşamasına geldiğinde tartışma artık alacağın varlığı değil, paraya çevirmenin hangi takvimde ve hangi belgelerle yürütüldüğüdür. Maaş haczi ile satış işlemlerinin birlikte ilerlediği dosyalarda plan hatası çoğu zaman alacaklının tahsilatını geciktirir, borçlu tarafında ise itiraz ve şikâyet imkânını tamamen tüketir.
Satış Aşamasında Takvimi Belirleyen Tarihler
İİK sistematiğinde satış planı üç tarih üzerine oturur: haczin fiilen uygulandığı gün, kıymet takdiri raporunun ilgililere tebliğ edildiği gün ve satış talebinin dosyaya girdiği gün. Haczin ayakta kalması satış isteme süresine bağlıdır ve bu süre taşınır ile taşınmaz mallar bakımından farklı işler. Süre kaçırıldığında haciz düşer; alacaklı yeniden haciz isteyebilse de bu kez sıra kaybı doğar.
Maaş Haczinde Kesinti Oranı ve Sıra Sorunu
Maaşın tamamının haczi mümkün değildir; kanun kesinti için üst sınır öngörür ve nafaka alacakları sıra bakımından öncelik taşır. Uygulamadaki asıl sorun oran değil, işverenden gelen bilgilerin dosyaya yansımamasıdır. İşveren müzekkeresine cevap verilmemesi, kesintinin başlangıç ayının belirsiz kalması ya da ikramiye ve ek ödemelerin bordroda ayrıştırılmaması, satıştan elde edilecek bedelin paylaştırılmasında itiraza açık bir tablo yaratır.
Delil Eksikliği Neden Doğrudan Süre Kaybına Dönüşür
Bu dosyalarda delil eksikliği sessiz ilerler; kendisini ancak süre dolduktan sonra gösterir. Sık rastlanan boşluklar şunlardır:
- Tebligat parçasının dosyada bulunmaması ya da tebliğ tarihinin okunamaz olması
- Kıymet takdirine esas alınan emsal ve teknik verilerin dosyaya konulmaması
- Bordro ve banka hareketlerinin, kesintinin hangi aya ait olduğunu göstermeyecek biçimde toplanması
- Borçluya ait üçüncü kişi elindeki hak ve alacaklara ilişkin yazışmaların takip edilmemesi
Şikâyet Penceresini Kaçırmamak
İcra dairesinin işlemine karşı başvuru yolu kural olarak icra mahkemesine şikâyettir ve İİK bu yol için kısa bir süre öngörür. Süre çoğunlukla işlemin öğrenildiği tarihten işlediği için, dosyayı düzenli aralıklarla incelemek başlı başına bir usul tedbiridir. Kıymet takdirine itiraz, ihalenin feshi ve haczedilmezlik iddiası birbirinden bağımsız pencereler açar; birini kullanmak diğerini kendiliğinden korumaz.
Dosya İçin Uygulanabilir Süre Haritası
- Tebligat, haciz ve kıymet takdiri tarihlerini tek tabloda toplayın.
- Satış isteme ve haczin düşme tarihlerini geriye doğru sayarak iki ara kontrol günü belirleyin.
- İşveren yazışmalarını aylık olarak izleyin; cevapsız kalan müzekkereyi yenileyin.
- İtiraz ve şikâyet başlıklarını, hangi işleme karşı hangi mercie gideceğinizi gösterecek şekilde ayrı ayrı not edin.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosyanın alacak türü, haciz sırası ve tebligat geçmişi sonucu değiştirebilir. Satış ve maaş haczi birlikte yürüyorsa, adım atmadan önce dosyanın tamamının bir hukukçu tarafından incelenmesi yerinde olur.